Page 70 - Occupational health and safety
P. 70
42
2.6.1 ปริมาตรและความจุปอด (Lung Volume and Lung Capacity) (สมาคมโรคจาก
การประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย, 2557)
ในการหายใจครั้งหนึ่ง จะมีอากาศเข้าสู่ปอดในปริมาตรที่ต่างกันตามลักษณะการหายใจ
ปริมาตรอากาศในปอดแบ่งเป็น 8 ส่วนย่อย ๆ คือ ปริมาตรปอด (Lung Volume) 4 ส่วน และความจุ
ปอด (Lung capacity) อีก 4 ส่วน
1) ปริมาตรปอด 4 ส่วน ได้แก ่
1.1) ปริมาตรหายใจ (Tidal volume: VT) คือ ปริมาตรอากาศที่หายใจเข้าออก
แต่ละครั้ง มีค่าประมาณ 500 มิลลิลิตร
1.2) ปริมาตรหายใจเข้าส ารอง (Inspiratory Reserve volume: IRV) คือ
ปริมาตรอากาศที่หายใจเข้าเพิ่มเต็มที่หลังจากหายใจเข้าปกติ มีค่าประมาณ 3,100 มิลลิลิตร
1.3) ปริมาตรหายใจออกส ารอง (Expiratory Reserve volume: ERV) คือ
ปริมาตรอากาศที่หายใจออกอย่างเต็มที่หลังจากหายใจออกปกติ มีค่าประมาณ 1,200 มิลลิลิตร
1.4) ปริมาตรการเหลือค้าง (Residual volume: RV) คือ ปริมาตรของอากาศที่
เหลืออยู่ในปอดหลังจากหายใจออกเต็มที่ มีค่าประมาณ 1,200 มิลลิลิตร
2) ความจุปอด 4 ส่วน ได้แก ่
2.1) ความจุหายใจเข้า (Inspiratory capacity: IC) คือ ปริมาตรอากาศที่หายใจ
เข้าเต็มที่ หลังจากหายใจออกปกติ ประกอบด้วย VT+IRV มีค่าประมาณ 3,600 มิลลิลิตร
ี่
2.2) ความจุปอดเต็มที่ (Vital Capacity: VC) คือ ปริมาตรอากาศทหายใจออกได้
เต็มที่ภายหลังจากหายใจเข้าเต็มที่ ประกอบด้วย IRV+VT+ERV มีค่าประมาณ 4,800 มิลลิลิตร
2.3) ความจุปอดเหลือค้าง (Functional Residual Capacity: FRC) คือ ปริมาตร
อากาศที่คงอยู่ในปอดหลังจากหายใจออกปกติ ประกอบด้วย ERV+RV มีค่าประมาณ 2,400 มิลลิลิตร
2.4) ความจุปอดทั้งหมด (Total Lung Capacity : TLC) คือ ปริมาตรอากาศ
ทั้งหมดในปอดหลังจากหายใจเข้าเต็มที่ ประกอบด้วย VC+RV มีค่าประมาณ 6,000 มิลลิลิตร
ปริมาตรของปอดนี้เปลี่ยนแปลงได้ตามเพศ อายุ ขนาดของร่างกาย พยาธิสภาพ
ปอด อิริยาบถของร่างกาย และการฝึกสมรรถภาพปอด
2.6.2 กลไกการป้องกันในระบบหายใจ (Defense mechanism of the lungs) (Brain,
Proctor, & Reid, 1977) สิ่งแวดล้อมในการท างานมักมีการปนเปื้อนของอากาศซึ่งประกอบไปด้วย
ั
ฝุ่น แก๊ส เชื้อโรค สารเคมี ฯลฯ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นอนตรายต่อระบบหายใจอย่างยิ่ง จึงต้องมีกลไก
การป้องกันตนเองจากสิ่งมีพษที่หายใจเข้าไป กลไกการป้องกันตนเองในระบบทางเดินหายใจมี 2
ิ
กลไก คือ กลไกป้องกันตนเองที่ไม่จ าเพาะและกลไกการป้องกันตนเองอย่างจ าเพาะ
1) กลไกการป้องกันตนเองอย่างไม่จ าเพาะ (Nonspecific defense mechanism) ได้แก่
1.1) การก าจัดโดยเซลล์ขนที่บุทางเดินหายใจที่จมูกจะเป็นตัวก าจัดอนุภาค
(Particle) ที่มีขนาดใหญ่กว่า 10 ไมครอน ต่อมมูกที่นาโซฟาริงส์และกล่องเสียงจะก าจัดอนุภาคที่มี
ขนาดเล็กกว่า 2-10 ไมครอน ขนาดเล็กมาก 0.3-2 ไมครอน จะผ่านลงไปถูกจับที่ท่อถุงลมและถุงลม
