Page 12 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

(masalan buyuk temuriyzoda Mirzo Ulug’bek davrida mamlakatda 40 yil

osoyishtalik, tinchlik hukmronlik qilgan), va ba’zan esa amaldorlar halqni va

davlatni parokanda qilganligi, o’z lovozimidan g’arazli maqsadlarda

foydalanganligini(masalan Mirzo Ulug’bekning o’g’li Abdulatif o’z otasining

o’limiga sababchi bo’ldi)haqidagi faktlarni keltirib o`tish mumkin. Afsuski,

nepotizm aksariyat tajribada oxir oqibat ayanchli yakun topadi.

Har bir jarayon yoki hodisaning asl boshlanish joyi yoki vaqti bo’lgani

kabi korruptsiyaning ham o’ziga xos tarixiy boshlanish davri va unga qarshi

harakatlarning ilk ko’rinishlari namoyon bo’lgan pallalari mavjud.

Masalan, shaxsiy manfaat ustunligi, poraxo’rlik kabi illatlar qadimdan

mavjud bo’lib, unga qarshi kurashishda davlat hukmdorlari ham qat’iy choralar

ko’rishga uringan. Masalan, korruptsiyaga oid jinoyatlarga qarshi kurashgan

tarixdagi birinchi davlat bu qadimgi SHumer davlatidir. Uning hukmdori

Urunimgin miloddan avvalgi IV asrning ikkinchi yarmida Lagash shahar -
davlatida korruptsiya bilan bog’liq jinoyatlarga qarshi kurashish maqsadida

mamlakatda qat’iy choralarni ishlab chiqadilar.
G’arb mamlakatlaridan farqli o’laroq SHarqda xususan, O’rta Osiyoda

joylashgan davlatlarda o’rta asrlarda qabul qilingan huquqiy me’yorlar asosan

islom madaniyati printsiplari asosida belgilangan. Masalan, Amir Temur

davlatida amaldorlar ishini tartibga solish maqsadida so’roq qilish, tekshirish,

taftish, tergov o’tkazib turilgan. O’z amalini suiiste’mol qilish, poraxo’rlik,

doimiy ravishda ichkilik ichish, maishiy buzuqlik kabi qilmishlar og’ir gunoh

hisoblangan va qattiq jazolangan. Tarixiy manbalarda keltirilishicha, Amir

Temurning o’g’li Mironshoh, nevaralari Pirmuhammad va Halil Sultonlar

yuqorida zikr etilgan me’yorlarni buzganligi uchun xalq oldida jazoga tortilgan.

O’rta asrlarda yurtimiz hududidagi feodal jamiyatlarda hozirgi talqindagi

korruptsiya uchun javobgarlik nazarda tutilmagan. Ammo tarixning keyingi

davrlarida korruptsiya qiyofasidagi harakatlarga nisbatan moyillik sezilib turadi.
11