Page 11 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

qismini gunoh yo’li bilan yeyish (o’zlashtirish) maqsadida uni hokimlarga havola

5
etmangiz!” (Baqara surasi, 188 oyat) deya ta’kidlanadi .
SHuningdek, jamoada o’z lovozimidan foydalanib, noqonuniy ishlarga

bosh qo’shishning yana bir sabablaridan biri bu qarindosh-urug’chilikdir. Bu

atama o’zbeklarda ijobiy sifat ko’rinishida namoyon bo’lib qolmasdan,

jamoatchilik tushunchasi bilan to’ldiriladi. Jamoatchilik o’zbeklarning an’anaviy

odatlaridan bo’lib, qarindoshlar oila birdamligini tashkil etadi. Go’yoki hech

kimga zarar bermaydigandek tuyuladi. Bu jarayon ba’zida davlat xizmatlarida

hech bir me’yorga to’g’ri kelmaydi hamda o’z qarindoshlarini yaqin atrofiga

jamlab, korruptsiyaga yo’l ochib berish kabi ayanchli ko’rinishlarda namoyon

bo’ladi. Ilmiy atamada qarindoshlik “nepotizm” deb ataladi. Ushbu tushunchaga

ta’rif berishdan oldin uning mohiyatini anglash lozim. Korruptsiya mohiyati va

sabablari haqida so’z borganda ko’plab olimlar uning yumshoq ammo ayachli

korruptsiya turlarini ko’pligini ta’kidlaydilar.
Demak, yumshoq korruptsiyaning bir qancha turlari bor. Ular nepotizm –

ya’ni, urug’-aymoqchilik, mahalliychilik, qarindoshlik va boshqalardir. Nepotizm
bu qarindoshlariga, tanishlari va do’stlariga foydali lavozimlarni, martabalarni,

ko’chmas mulkni, shaxsiy hokimiyat va ishbilarmonlik aloqalarini

mustahkamlash maqsadida taqsimlash va shu orqali qaror qabul qilishda

foydalaniladigan bo’ysunuvchilar va hamkasblar tizimini yaratishdir. Nepotizm,

bu qarindosh- urug’chilikka, o’z oilasi va do’stlariga tabiiy g’amho’rlik

6
ko’rsatishga moyil bo’lgan odamning tabiatiga bog’liq bo’ladi .
O`zbeklar nepotizmni mental tushuncha sifatida qabul qiladilar va ko’proq

ijobiy tomonlarini ko’rishga intiladi, afsuski, bu an’ana daxshatli sabablarni

keltirib chiqarishi mumkinligini o’ylamaydilar. Masalan, tariximizda buyuk

hukmdorlarning oqil farzandlari mamlakatni odillik bilan boshqarganligi

5
Qur’oni Karim ma’nolari tarjimasi. Tarjima va izohlar muallifi Mansurov A. – T.: SHarq, 2012.
6
Сулакшин С.С., Максимов С.В., Aхметзянова И.Р. и др. Государственная политика противодействия
коррупции и теневой економике в России. Монография в 2-х томах. Т. 2. -М.: Научный експерт, 2009. с- 304
10