Page 28 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

mamlakatlarining antikorruptsion harakatlari va qarorlari orqali ijobiy natijalarni

qo’rsatgan mamlakatlar bilan tanishamiz. Ulardan biri Finlandiyadir.

Hozirgi kunda Finlyandiyada yiliga sanoqli korruptsiya bilan bog’liq jinoyat

ishlaridan ko’radi. Finlyandiyaning Jinoyat kodeksida korruptsiya degan atama yoki

tushuncha yo’q. Kodeksda mansabdor shaxslarning poraxo’rligi uchun jinoiy

javobgarlik belgilangan bo’lib, bunday jinoyatni sodir etgan mansabdor shaxslar

uchun qilmishning ijtimoiy xavfliligiga qarab jarima yoki to’rt yilgacha bo’lgan

muddatga ozodlikdan mahrum etish jazosi tadbiq etiladi. Finlyandiyada

korruptsiyaga qarshi kurash haqida qonun ham, korruptsiyaga qarshi kurashuvchi

davlat idorasi ham yo’q. Korruptsiyaga umumiy jinoyatchilikning bir qismi qabilida

kurash olib boriladi. Finlyandiya Konstitutsiyasi, Jinoyat kodeksi, Fuqarolik xizmati

to’g’risidagi qonun, ma’muriy boshqaruvga oid yo’riqnomalar va boshqa qonunosti

hujjatlar korruptsiyaning oldini olishga qaratilgan hujjatlar hisoblanadi. Bularning

orasida eng muhimi ahloq qoidalaridir.
Mamlakatda korruptsiyaga qarshi kurashda mustaqil faoliyat yurituvchi

Adliya kantsleri va parlament vakili Ombudsman tomonidan olib boriladi. Ular
o’lkada davlat idoralarining barcha yo’nalishlarini butun hokimiyat tarmoqlari

faoliyatini nazorat qilish vakolatiga egadir. Yuqori martabali mansabdor shaxslarni

ayblash haqidagi jinoyat ishlari maxsus tashkil etilgan davlat sudi tomonidan ko’rib

chiqiladi. Mazkur sud idorasi hattoki davlat rahbariga nisbatan bo’lgan ishlarni ham

ko’rib chiqish huquqiga ega. Uning tarkibiga davlatdagi huquqiy idoralar masalan,

Adliya kantsleri, parlament vakili bo’lgan Ombudsman, hukumat vakillari, Oliy sud

va ma’muriy sud sud’yalari a’zo bo’lishi mumkin.

Finlyandiyada davlat xizmatchilarining korruptsiyalashuvidan saqlovchi muhim

omil sifatida ularning moddiy va ijtimoiy ta’minlanganlik darajasining yuqoriligi

hisoblanadi. Korruptsiyaga qarshi kurashda Finlyandiya OAV ham muhim vazifani

27