Page 27 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

II. BOB. JAHON TAJRIBASIDA KORRUPTSIYAGA

QARSHI HARAKATLAR.

2.1. XORIJIY DAVLATLARDA KORRUPTSIYANI OLDINI

OLISH VA UNGA QARSHI KURASH TAJRIBALARI

AMALIYOT.

Korruptsiya jinoyati u qaysi usulda bo’lmasin, jamiyat ravnaqiga to’sqinlik

qilaveradi. Keng jamoatchilik bu illatni qoralab, korruptsiya deganda faqat pora

olish yoki pora berish deb tushunadi. Afsuski, bu qarash tor ma’noda bo’lib, uning

qamrovi juda kengdir. Ya’ni davlat idorasi xodimining o’z mansabi vakolatidan

shaxsiy manfaatlari yo’lida turli xil maqsadlarda foydalanish va kasb etikiketiga

rioya qilmaslik ham korruptsiyadir. Korruptsiya ijtimoiy xavfli hodisa sifatida

qanday rivojlanish darajasida bo’lmasin dunyoning barcha davlatlariga taaluqli

bo’lgan siyosiy havfi kuchli hodisadir. Korruptsiyaning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatini

o’rgangach, biz horijiy rivojlangan davlatlarning bu borada qabul qilgan tajribasi va
unga qarshi kurishish yo’llarini o’rganishni zarur, deb hisobladik. Zero, bu borada

o’z samarasini berib ulgurgan ayrim mamlakatlar tajribasi yoki qo’llagan usullarini
bilish foydadan xoli bo’lmaydi deb o’ylaymiz. Jamiyat va davlat uchun havfli

bo’lgan har qanday jinoyat muqarrar jazo bilan yakunlanishi tabiiy xol.

Korruptsiyaning kuchayib borishi davlat barqarorligiga tahdid sola boshlaydi.

Masalan, 1980 yili Liberiyadagi davlat to’ntarishidan so’ng harbiylar boshchiligida

eski amaldor poraxo’rlar sharmandalarcha jazolanganligiga o’tgan asrda barcha

guvoh bo’lgan.

SHu o’rinda tadqiqotlarga nazar solib, korruptsiya darajasi nisbatan past

bo’lgan davlatlar tajribasini o’rganish barcha uchun foydali qaror ekanligini

tushungan holda bir nechta Osiyo, Evropa va Amerika qit’asidagi ba’zi

26