Page 81 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

3.4 KASB ETIKASINING MUSTAHKAMLANISH ZARURIYATI.

Zamonaviy jamiyatda har bir tashkilotning yutuqlari to’g’ridan-to’g’ri uning

qo’lga kiritgan nufuzi va imidji bilan bog’liq jarayon shaklida namoyon bo`ladi. Bu

esa, o’z navbatida, davlat yoki nodavlat tashkilotlari xodimlarining kasbiy etikasiga

bo’lgan talablarni kuchaytiradi. Kasb etikasi negizida birinchi navbatda, hamkasblar

va mijozlar bilan munosabatlarning barqarorligi muhimdir. Xizmat etikasi

avvalambor aholi, odamlarning ehtiyoji yechimini ta’minlaydigan kasblar bilan

bog’liqdir. Ayrim kasb egalari aholi bilan doimiy yoki uzluksiz aloqada bo’ladi va

shuning uchun ularning o’ziga xos kasb etikasi kodekslari yoki qoidalari belgilab

beriladi. Masalan, o’qituvchi etikasi, shifokorlar etikasi, sudyalar etikasi kabi bir

qancha kasb egalarining xizmat vazifalariga nisbatan belgilangan qoidalar shunga

misol bo’ladi. Ilmiy atamada etika ahloq ma’nosida keladi. SHu o’rinda ahloq

tushunchasiga biroz to’xtalib o’tmoqchimiz.
«Ahloq» so’zi aslida arabcha so’z bo’lib, u hulq-atvor, yurish-turish, tarbiya

degan ma’nolarni anglatadi. Hozirgi vaqtda bu tushuncha jamiyatning ahloqiy yoki
ma’naviy hayotida yuz beradigan barcha jarayonlarning majmuini aks ettiradi.

Ahloqiy madaniyat kasbiy odobda ham yaqqol ko’zga tashlanadi. CHunki inson

voyaga yetib, bir kasbning egasi bo`lgach, o’z kasbi doirasida odamlar bilan

muntazam muloqotda bo’ladi. Bu munosabat, bir tomondan, hamkasblar davrasida

ro’y bersa, ikkinchi jihatdan, u kasb talabiga binoan uchrashadigan turli toifadagi

odamlar bilan yuzaga keladi. Ayni paytda, kasbiy odob ahloqiy madaniyatning eng

yuksak shakllaridan biridir. Uning jamiyat ma’naviy hayotidagi o’rni yuksak.

1948 yil 10 dekabrda BMT tomonidan qabul qilingan Inson huquqlari

umumjahon deklaratsiyasida butun dunyo halqlariga axloqiy talablar, qadriyatlar,

80