Page 269 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto
P. 269
หมวดเกิน 10 269 [350]
the Fruition of Arahantship)
อินทรีย 22 นี้ ที่มาในพระสูตร มีกระจายอยูเปนหมวดๆ ในที่หลายแหง ไมครบทั้ง 22 ใน
ที่เดียวกัน เฉพาะที่มาสํ าคัญไดแก อินทรียสังยุตต (สํ.ม.19/843–1089/256–318; S.V.193–243) สวนที่
มาในพระอภิธรรม และปกรณพิเศษภายหลัง มี วิสุทธิมัคค และ อภิธัมมัตถสังคหะ เปนตน มี
คํ าอธิบายโดยพิสดาร
Vbh.122; Vism.491; Comp.175. อภิ.วิ.35/236/161; วิสุทฺธิ.3/72; สงฺคห.41.
[350] ปจจัย 24 (ลักษณะหรืออาการแหงความสัมพันธระหวางสิ่งทั้งหลาย ที่สิ่งหนึ่งหรือ
สภาวธรรมอยางหนึ่ง เปนองคประกอบที่ชวยเอื้อ เกื้อหนุน คํ้ าจุน เปนเหตุ หรือเปนเงื่อนไข ให
สิ่งอื่น หรือสภาวธรรมอยางอื่น เกิดขึ้น คงอยู หรือเปนไปอยางใดอยางหนึ่ง — Paccaya:
condition; mode of conditionality or relation)
1. เหตุปจจัย (ปจจัยโดยเปนเหตุ — Hetu-paccaya: root condition)
2. อารัมมณปจจัย (ปจจัยโดยเปนอารมณ — ârammaõa-paccaya: object condition)
3. อธิปติปจจัย (ปจจัยโดยเปนเจาใหญ — Adhipati-paccaya: predominance condition)
4. อนันตรปจจัย (ปจจัยโดยเปนภาวะตอเนื่องไมมีชองระหวาง — Anantara-paccaya:
immediacy condition)
5. สมนันตรปจจัย (ปจจัยโดยเปนภาวะตอเนื่องทันที — Samanantara-paccaya:
contiguity condition)
6. สหชาตปจจัย (ปจจัยโดยเกิดรวมกัน — Sahajàta-paccaya: connascence condition)
7. อัญญมัญญปจจัย (ปจจัยโดยอาศัยซึ่งกันและกัน — A¤¤ama¤¤a-paccaya: mutuality
condition)
8. นิสสยปจจัย (ปจจัยโดยเปนที่อาศัย — Nissaya-paccaya: dependence condition)
9. อุปนิสสยปจจัย (ปจจัยโดยเปนเครื่องหนุนหรือกระตุนเรา — Upanissaya-paccaya:
decisive-support condition; inducement condition)
10. ปุเรชาตปจจัย (ปจจัยโดยเกิดกอน — Purejàta-paccaya: prenascence condition)
11. ปจฉาชาตปจจัย (ปจจัยโดยเกิดทีหลัง — Pacchàjàta-paccaya: postnascence
condition)
12. อาเสวนปจจัย (ปจจัยโดยการซํ้ าบอยหรือทํ าใหชิน — âsevana-paccaya:
repetition condition)
13. กรรมปจจัย (ปจจัยโดยเปนกรรมคือเจตจํ านง — Kamma-paccaya: kamma condition)
14. วิปากปจจัย (ปจจัยโดยเปนวิบาก — Vipàka-paccaya: kamma-result condition)
15. อาหารปจจัย (ปจจัยโดยเปนอาหาร คือเปนเครื่องหลอเลี้ยง — âhàra-paccaya:
nutriment condition)
