Page 266 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[348] 266 พจนานุกรมพุทธศาสตร

ควร — Abhijjhà-visamalobha: greed and covetousness; covetousness and
unrighteous greed)

2. พยาบาท (คิดรายเขา — Byàpàda: malevolence; illwill)

3. โกธะ (ความโกรธ — Kodha: anger)
4. อุปนาหะ (ความผูกโกรธ — Upanàha: grudge; spite)

5. มักขะ (ความลบหลูคุณทาน, ความหลูความดีของผูอื่น, การลบลางปดซอนคุณคาความดี

ของผูอื่น — Makkha: detraction; depreciation; denigration)
6. ปลาสะ (ความตีเสมอ, ยกตัวเทียมทาน, เอาตัวขึ้นตั้งขวางไว ไมยอมยกใหใครดีกวาตน —

Palàsa: domineering; rivalry; envious rivalry)

7. อิสสา (ความริษยา — Issà: envy; jealousy)
8. มัจฉริยะ (ความตระหนี่ — Macchariya: stinginess; meanness)

9. มายา (มารยา — Màyà: deceit)

10. สาเถยยะ (ความโออวดหลอกเขา, หลอกดวยคํ าโออวด — Sàñheyya: hypocrisy)

11. ถัมภะ (ความหัวดื้อ, กระดาง — Thambha: obstinacy; rigidity)
12. สารัมภะ (ความแขงดี, ไมยอมลดละ มุงแตจะเอาชนะกัน — Sàrambha: presumption;

competing contention; contentiousness; contentious rivalry; vying; strife)

13. มานะ (ความถือตัว, ทะนงตน — Màna: conceit)
14. อติมานะ (ความถือตัววายิ่งกวาเขา, ดูหมิ่นเขา — Atimàna: excessive conceit;

contempt)

15. มทะ (ความมัวเมา — Mada: vanity)
16. ปมาทะ (ความประมาท, ละเลย, เลินเลอ — Pamàda: heedlessness; negligence;

indolence)

ขอ 2 มีตางออกไป คือ ในธัมมทายาทสูตร เปน โทสะ (ความคิดประทุษรายเขา —
hatred) (ม.มู.12/26/26)

M.I.36. ม.มู.12/93/65.

[348] ธาตุ 18 (สิ่งที่ทรงสภาวะของตนอยูเอง ตามที่เหตุปจจัยปรุงแตงขึ้น เปนไปตามธรรม

นิยามคือกํ าหนดแหงธรรมดา ไมมีผูสรางผูบันดาล และมีรูปลักษณะกิจอาการเปนแบบจํ าเพาะ
ตัว อันพึงกํ าหนดเอาเปนหลักไดแตละอยางๆ — Dhàtu: elements)

1. จักขุธาตุ (ธาตุคือจักขุปสาท — Cakkhu-dhàtu: eye element)

2. รูปธาตุ (ธาตุคือรูปารมณ — Råpa~: visible-data element)

3. จักขุวิญญาณธาตุ (ธาตุคือจักขุวิญญาณ — Cakkhuvi¤¤àõa~: eye-consciousness
element)