Page 48 - พระราชประวัติ รัชกาลที่ 5
P. 48
อิริยาบถอย่างสามัญ โดยมิให้มีท้องตรา สั่งหัวเมืองให้จัดท าที่ประทับแรม ณ ที่ใดๆ สุดแต่จะพอพระราชหฤทัย
บางคราก็ทรงเรือเล็ก หรือเสด็จโดยสาร รถไฟไปไม่ให้ใครรู้จัก เรียกกันว่า “เสด็จประพาสต้น”
เหตุที่เรียกเสด็จประพาสต้นนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ- กรมพระยาด ารงราชานุภาพทรงอธิบายว่า
เกิดแต่เมื่อครั้งเสด็จคราวแรก เพราะมีพระราชประสงค์มิให้ใครได้รู้ ว่าเสด็จไปทรงเรือมาดเก๋ง 4 แจวล าหนึ่ง
เรือนั้นไม่พอบรรทุกเครื่องครัว จึงทรงซื้อเรือมาดประทุน 4 แจว ที่แม่น้ าออม ที่แขวงราชบุรี และโปรดฯ ให้
้
้
้
เจ้าหมื่นเสมอใจราช (อน) เป็นผู้คุมเครื่องครัว ทรงพระราชด ารัส เรือล านี้ว่า “เรือตาอน” เรียกเร็วๆ เสียงจะ
กลายเป็น “เรือต้น” เหมือนบทเห่ซึ่งกล่าวว่า “พระเสด็จโดยแดนชล ทรงเรือต้นงามเฉิดฉาย” ซึ่งฟงดูไพเราะ
ั
ี
แต่เรือประทุนล านั้นใช้การได้อยู่ไม่มาก จึงเปลี่ยนมาเป็นเรือมาด 4 แจว กับอกล าหนึ่ง และโปรดฯ ให้เอาเรือ
ต้นมาใช้เพอเป็นเรือพระที่นั่ง โดยมีพระราชประสงค์จะมิให้ผู้ใดทราบว่า เสด็จไปเป็นส าคัญ และเรียกการ
ื่
ประพาสเช่นนี้ว่า “ประพาสต้น” ซึ่งพระองค์ได้เสด็จ 3 ครั้ง
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หว เสด็จประพาสมณฑลราชบุรี
ั
