Page 18 - จริยธรรม ฝน 7.3.64
P. 18
15
9. อธิฐานธรรม 4 เป็นหลกั ธรรมท่ีควรตง้ั ไว้ในจติ ใจเป็นนิตย์ เพ่อื เปน็ เคร่อื งนิยมนาจติ ใจให้เกดิ ความรอบรู้ความ
จรงิ ร้จู กั เสียสละ และบงั เกิดความสงบ มี 4 ประการ
1. ปญั ญา ความร้ใู นสง่ิ ทค่ี วรรู้ รูใ้ นวชิ า
2. สัจจะ ความจริง คือประพฤตสิ งิ่ ใดกใ็ หไ้ ดจ้ รงิ ไม่ทาอะไรจับจด
3. จาคะ สละสง่ิ ที่เป็นขา้ ศึกแห่งความจริงใจ คอื สละความเกียจครา้ น หรอื ความหวาดกลวั ตอ่ ความ
ยงุ่ ยาก ลาบาก
4. อปุ สมะ สงบใจจากส่ิงที่เปน็ ขา้ ศึกตอ่ ความสงบ คอื ยับยั้งใจมิให้ปัน่ ปุวนต่อความพอใจรักใคร่ และ
ความขัดเคืองเปน็ ต้น
10. คหบดีธรรม 4 เปน็ หลักธรรมของผคู้ รองเรอื นพงึ ยดึ ถอื ปฏบิ ตั ิ มี 4 ประการ คอื
1. ความหมนั่ เพียร
2. ความโอบออ้ มอารี
3. ความไม่ตืน่ เตน้ มวั เมาในสมบตั ิ
4. ความไมเ่ ศร้าโศกเสียใจเม่ือเกดิ ภัยวิบัติ
11. ราชสังคหวัตถุ 4 เปน็ หลกั ธรรมอนั เป็นเคร่ืองชว่ ยในการวางนโยบายบริหารบา้ นเมืองให้ดาเนนิ ไปดว้ ยดี มี 4
ประการ คอื
1. ลัสเมธงั ความเป็นผ้ฉู ลาดปรีชาในการพจิ ารณาถึงผลิตผลอันเกิดขน้ึ ในแผ่นดิน แล้วพิจารณาผอ่ นผัน
จดั เกบ็ เอาแตบ่ างสว่ นแหง่ ส่งิ นน้ั
2. ปรุ สิ เมธงั ความเปน็ ผู้ฉลาดในการดูคนสามารถเลือกแต่งตงั้ บุคคลให้ดารงตาแหนง่ ในความถกู ตอ้ งและ
เหมาะสม
3. สัมมาปาลัง การบริหารงานใหต้ ้องใจประชาชน
4. วาจาเปยยัง ความเปน็ บคุ คลมีวาจาไพเราะร้จู ักผอ่ นสนั้ ผ่อนยาวตามเหตุการณ์ ตามฐานะและตาม
ความเปน็ ธรรม
12. สติสมั ปชัญญะ เปน็ หลกั ธรรมอันอานวยประโยชนแ์ กผ่ ปู้ ระพฤตเิ ป็นอันมาก
1. สติ คือ ความระลึกได้กอ่ นทา ก่อนบชู า ก่อนคัด คนมสี ติจะไม่เลินเลอ่ เผลอตน
2. สมั ปชญั ญะ คือ ความรตู้ วั ในเวลากาลงั ทา กาลงั พูด กาลงั คดิ
13. อกศุ ลมูล 3 อกศุ ลมูล คือ รากเหง้าของความชั่ว มี 3 ประการคือ
1. โลภะ ความอยากได้
2. โทสะ ความคิดประทษุ ร้ายเขา
3. โมหะ ความหลงไมร่ ู้จริง
