Page 350 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

322 เคมีอินทรีย์ (Org. Chem.)

6.13 ปฏิกิริยาการเตรียม organometallic reagent จากอัลคิลเฮไลด์
organometallic reagent คือ สารประกอบที่มีการเชื่อมพันธะกันระหว่าง C และ โลหะ
(พันธะ C–M) organometallic reagent ยังเป็นสารที่มักใช้เป็นนิวคลีโอไฟล์ในการเตรียมสารอินทรีย์

ต่าง ๆ ซึ่งถือว่าเป็นรีเอเจนต์ที่มีประโยชน์อย่างมาก ประกอบด้วยคาร์บอนอะตอมเชื่อมพันธะกับโลหะ
สูตรทั่วไปของ organometallic reagent คือ R–M ดังแสดง

❑ Organometallic reagent ประกอบด้วย คาร์บอนอะตอมที่เชื่อมพันธะกับโลหะ

โลหะ Mg และ Li มักใช้เป็นโลหะใน organometallic reagent (ในปัจจุบันอาจมีโลหะหลาย

ตัวที่ใช้ในการเตรียม organometallic reagent แต่ในรายวิชาพื้นฐานนี้จะกล่าวถึง Mg และ Li เป็น
หลัก) หมู่ R ที่เชื่อมพันธะกับโลหะนั้น สามารถเป็นหมู่อัลคิลอะไรก็ได้ อาจเป็นหมู่ อัลคิล เอริล (aryl)
เบนซิล alkenyl alkynyl เป็นต้น เนื่องจากโลหะมีค่า EN ต่ำ จึงมีความเป็น electropositive สูง

(เป็นบวกมาก) เมื่อเทียบกับคาร์บอน คาร์บอนในหมู่ R จึงแสดงสภาพขั้วลบ (partial negative
charge) ซึ่งโดยปกติหากพันธะ C–M ใน organometallic นั้นมีขั้วมาก สารนั้นจะมีความว่องไวมาก
หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือมีความเป็นนิวคลีโอไฟล์มาก
สาร organometallic reagent ที่นิยมเตรียมเพื่อใช้เป็นนิวคลีโอไฟล์ มี กรินยาร์ดรีเอเจนต์
(Grignard reagent, RMgX) และ organolithium (RLi) เป็นต้น

❑ กรินยาร์ดรีเอเจนต์ คือ organometallic reagent ที่นิยมใช้เป็นนิวคลีโอไฟล์ในการเติม
คาร์บอนเข้าไปสร้างพันธะ C–C ขึ้นมาใหม่ มีสูตรทั่วไปเป็น RMgX

❑ Organolithium คือ organometallic reagent ที่มีการเชื่อมพันธะ C-Li มีสูตรทั่วไป
เป็น RLi

สารทั้งสองมีสภาพขั้วสูงมากจึงค่อนข้างว่องไวต่อการเกิดปฏิกิริยามาก (มีความเป็นนิวคลีโอไฟล์ที่สูง
มาก) โครงสร้างโดยทั่วไปของกรินยาร์ดรีเอเจนต์ และ organolithium ดังแสดงในภาพ 6.26a หาก

คาร์บอนอะตอมในหมู่อัลคิลเชื่อมพันธะกับโลหะ Mg จะเรียกว่า กรินยาร์ดรีเอเจนต์ ซึ่งถูกค้นพบโดย
Victor Grignard นักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบลสาขาเคมีในปี คศ.1912 ส่วนคาร์บอนอะตอมใน
หมู่อัลคิลเชื่อมพันธะกับโลหะ Li จะเรียกว่า organolithium ด้วยคุณสมบัติความเป็นนิวคลีโอไฟล์ที่

แรงมาก ทำให้เวลาทำปฏิกิริยาจะเสมือนเป็น คาร์แบนไอออนอิสระ (free carbanion) ดังนั้น จะทำ
ปฏิกิริยาเหมือนเบสและนิวคลีโอไฟล์ ดังแสดงในภาพ 6.26b