Page 713 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

เคมีอินทรีย์ (Org. Chem.) 685

ปฏิกิริยาฮาโลฟอร์มนี้ หากใช้ฮาโลเจนเป็น I2 ที่มากเกินพอเข้าทำปฏิกิริยากับเมทิลคีโตนใน
สารละลายเบสจะเกิด CHI3 (iodoform) ซึ่งจะมีลักษณะเป็นตะกอนสีเหลืองออกมาจากปฏิกิริยา
ในขณะที่ฮาโลฟอร์มตัวอื่น ๆ จะไม่ให้สีในลักษณะนี้ ด้วยคุณสมบัติของไอโอ
โดฟอร์มนี้ จึงทำให้ใช้ปฏิกิริยาไอโดโดฟอร์มในการทดสอบคีโตนที่นำมาใช้

ทำปฏิกิริยาว่าเป็นเมทิลคีโตนหรือไม่ ถ้าสารคีโตนตัวอย่างนั้นให้ตะกอนสี

เหลือง เมื่อให้ทำปฏิกิริยากับ I2 ในสารละลายเบส แสดงว่าสารที่นำมา ดูปฏิกิริยาทดสอบไอโอโดฟอร์ม
ทดสอบเป็นเมทิลคีโตน การทดสอบนี้เรียกว่า ปฏิกิริยาทดสอบไอโอโด ได้ที่นี่
ฟอร์ม (Iodoform test)

กลไกการเกิดปฏิกิริยาฮาโลฟอร์มนี้ จะอธิบายโดยใช้เมทิลคีโตนทำปฏิกิริยากับ I2
(ปฏิกิริยาไอโอโดฟอร์ม) ดังแสดงในภาพที่ 12.9 ในส่วนที่ 1 (Part 1) จะเป็นการเปลี่ยนหมู่ CH3 ของ
เมทิลคีโตนไปเป็น CI3 ขั้นแรก (step [1]) เบสจะมาดึงโปรตอนตรงตำแหน่งอัลฟาคาร์บอน (สาเหตุที่
เบสมาดึงโปรตอนที่ตำแหน่งนี้เพราะเมื่อเกิดประจุลบที่คาร์บอนที่ตำแหน่งนี้ประจุลบที่เกิดขึ้นถูกทำ

ให้เสถียรด้วยผลจากการเกิดเรโซแนนซ์) ประจุลบบนคาร์บอนอะตอมที่เกิดขึ้นจะทำหน้าที่เป็นนิวคลี
-
โอไฟล์เข้าชนกับ I2 แล้วไล่ไอโอดีนอีกอะตอมหนึ่งหลุดออกเป็น I (step [2]) หลังจากนั้นปฏิกิริยาจะ
เกิดขั้นที่ [1] และ [2] วนซ้ำอีกสองครั้งเพื่อดึง H ของหมู่เมทิลที่เหลืออีกสองอะตอม จนเปลี่ยนหมู่

CH3 ของเมทิลคีโตนไปเป็น CI3 จนหมด กลไกในส่วนที่สอง เบสจะเข้ามาชนที่คาร์บอนของหมู่คาร์-
–
–
บอนิล (step [3]) แล้วไล่ CI3 ออกเป็น leaving group (step [4]) จากนั้น CI3 จะมาดึงโปรตอน
จากหมู่ OH ได้สารผลิตภัณฑ์เป็นไอโอโดฟอร์ม (HCI3) และคาร์บอกซิเลทไอออน

Mechanism 12.9 | กลไกการเกิดปฏิกิริยาการเติม I2 ลงในเมทิลคีโตนในสารละลายเบส

Part 1 การเปลี่ยน CH3 ไปเป็น CI3

เกิดขั้นที่ [1] และ [2]
ซ้ำ จน H ที่ตำแหน่ง
แอลฟา C หมดไป

Part 2 การตัดพันธะ C– CI3 ด้วยเบส

ภาพที่ 12.9 กลไกการเกิดปฏิกิริยาการเติม I2 ลงในเมทิลคีโตนในสารละลายเบส
ปรับปรุงจาก: Smith, J. (2010). Organic Chemistry: McGraw-Hill Education.