Page 110 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

แนวคิดเกี่ยวกับหลักการของการคิดและการคิดวิเคราะห์

ความหมายของการคิดและการคิดวิเคราะห์

การคิด คืออะไร การคิดกับการคิดวิเคราะห์ต่างกันอย่างไร และทำไมผู้เรียนถึง
์
จะต้องฝึกการคิดวิเคราะห การคิด เป็นสิ่งที่ติดตัวมนุษย์มาตั้งแต่เกิดเพื่อใช้ในการปรับตัวให้
เข้ากับสิ่งแวดล้อมและการดำเนินชีวิต อาจกล่าวได้ว่ามนุษย์มีความสามารถในการคิด แต่จะ

่
คิดได้เก่งมากน้อยเพียงใดขึ้นอยูกับการฝึกฝนและเรียนรู้วิธีการคิด จากการศึกษาความหมาย
ของการคิดและการคิดวิเคราะห์ มีนักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี ้
การคิด (Thinking) คือ กระบวนการทางสมองของบุคคลโดยใช้สติปัญญาในการจด
ั
กระทำกับข้อมูล หรือสิ่งเร้าที่มากระตุ้น เชื่อมโยงสิ่งต่าง ๆ ที่รับรู้ผ่านประสบการณ์เดิมและ

์
ประสบการณ์ใหม่เพื่อทำความเข้าใจความหมาย หรือสัญลักษณ (ฆนัท ธาตุทอง, 2554, น.
22; Dewey, 1933, p. 306; Hilgard, 1962, p. 336) ทำให้มนุษย์สามารถแก้ไขปัญหา หรือ

ปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมและสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้ (ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ,

2556, น. 4) และการแก้ปัญหาที่มีประสิทธิภาพจึงต้องอาศัยการคิดวิเคราะห์ที่มีความซับซ้อน
การคิดวิเคราะห์ (Analysis) คือ การสังเกตสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นและใคร่ครวญ ไตร่ตรอง

พิจารณารายละเอียดอย่างลึกซึ้ง จำแนกแยกแยะข้อมูลส่วนต่าง ๆ จัดเป็นหมวดหม หา
่
ู
ความสัมพันธ์และความเชื่อมโยง หรือข้อดี ข้อด้อย จุดเด่น จุดด้อย เปรียบเทียบความเหมือน
ความต่าง เป็นการตีความ และใช้เหตุผลในการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ เพื่อให้ข้อเสนอแนะใน

การแก้ปัญหาที่ถูกต้องอย่างเหมาะสมและยุติธรรม (ฆนัท ธาตุทอง, 2554, น. 323;

ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542, น. 492; Bloom, 1956, p. 6-9) อาจกล่าวได้ว่า การคิด
วิเคราะห์ หมายถึง การแยกแยะข้อมูล ทั้งข้อเท็จจริงและความคิดเห็นออกเป็นสวน ๆ มีการ
่
เชื่อมโยงความสัมพันธ์เชิงเหตุผล ใช้เป็นพื้นฐานการคิดเพื่อทำให้เกิดความเข้าใจในแงมุมต่าง ๆ
่
ได้ชัดเจนขึ้น (ไพฑูรย์ สินลารัตน์ และคณะ, 2560, น. 9) การคิดวิเคราะห์จึงเป็นทักษะที่สำคัญ
่
ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 แต่จะมีผู้เรียนสักกี่คนที่สามารถคิดวิเคราะห์เรืองราวต่าง ๆ ได้เป็น
ั
อย่างดี (บรรจง อมรชีวิน, 2554, น. 138) หรือสามารถอธิบายได้ว่าสิ่งต่าง ๆ เกี่ยวข้องกน
ุ
อย่างไร อะไรเป็นสาเหต อะไรเป็นผล ใช้หลักการใด เพื่อนำไปสู่การได้ข้อสรุปที่ถูกต้องและ
เหมาะสมกับการประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาในอนาคต (เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ, 2546, น.
์
25; Marzano, 2001, P. 30-37)

สรุปได้วา การคิดและการคิดวิเคราะห์ หมายถึง ความสามารถในการทำความเข้าใจ
่
กับสิ่งต่าง ๆ ที่รับรู้และระบุประเด็นปัญหา สาเหตุ เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบตามหลักการคิด

ุ
วิเคราะห์ เพื่อให้ได้ข้อสรุป ข้อเสนอแนะ และแนวทางการแก้ปัญหาอย่างถูกต้องและมีเหตผล

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 82

ุ
ิ
ึ
82 เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ ์