Page 112 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

องค์ประกอบของการคิดและการคิดวิเคราะห์

องค์ประกอบการคิด มี 6 องค์ประกอบหลัก (สุวิทย์ มูลคำ, 2547, น. 5) ดังนี้
1. สื่อหรือสิ่งเร้า เป็นสิ่งที่ใช้ในการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการคิดหาคำตอบเพื่อสนอง

ความสงสัยใคร่รู้ เช่น ข้อความ ภาพ เสียง ข้อมูล สัญลักษณ์ กิจกรรมหรือสถานการณ์ต่าง ๆ

2. การรับรู้สิ่งเร้า เป็นการใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้นและร่างกาย

ของผู้เรียนในการรับรู้สิ่งเร้า ผู้เรียนจะรับรู้ได้มากหรือน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับคุณภาพของสิ่งเร้า
3. จุดมุ่งหมายในการคิด เป็นการระบุสิ่งที่ต้องการได้รับหลังจากการคิดของผู้เรียนว่า

ต้องการอะไร เช่น ต้องการแก้ปัญหา ต้องการตัดสินใจ หรือต้องการสร้างสรรค์นวัตกรรม

4. วิธีการคิด เป็นการเลือกวิธีการให้ตรงกับจุดมุ่งหมายในการคิด เพื่อให้ได้คำตอบที่
ถูกต้อง เช่น คิดแก้ปัญหา ใช้วิธีการคิดแก้ปัญหา คิดเพื่อตัดสินใจ ใช้วิธีการคิดวิจารณญาณ

์
และองค์ประกอบของการคิดวิเคราะห มี 4 องค์ประกอบย่อย (เกรียงศักดิ เจริญวงศ์ศักดิ,
์
์
2546, น. 26-30, ฆนัท ธาตุทอง, 2554, น. 323-327) ดังนี ้
์
4.1 การกำหนดขอบเขตของการวิเคราะห เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ตรงกับความต้องการ
ใช้เป็นแนวทางสืบค้นข้อมูลในการวิเคราะห์ ถ้ามีข้อมูลน้อยจะทำให้ข้อสรุปขาดความน่าเชื่อถือ

4.2 การตั้งข้อสังเกต หรือคำถามเพื่อให้ได้คำตอบ โดยใช้หลัก 5 W 1 H คือ ใคร

(Who) ทำอะไร (What) ที่ไหน (Where) เมื่อไหร่ (When) เพราะเหตุใด (Why) และอย่างไร (How)
4.3 การหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผล เป็นการหาสาเหตุ และการเชื่อมโยงสิ่งต่าง ๆ

ว่าปัญหาที่เกิดขึ้นมีผลกระทบอย่างไรและกับใครบ้าง มีแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างไรในอนาคต

4.4 การตีความ เป็นการพยายามทำความเข้าใจกับสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นโดยตรงด้วย
เกณฑ์มาตรฐาน หรือความรู้และประสบการณ์เดิม เพื่อให้อธิบายปรากฏการณ์/สิ่งที่เกิดขึ้นได้

5. ข้อมูลหรือเนื้อหา เป็นความรู้และประสบการณ์เดิมของบุคคลหรือความรู้ใหม่ที่ได้

จากการศึกษาเพื่อนำมาใช้ประกอบการคิดให้มีความรอบคอบและมีความถูกต้องเหมาะสม
6. ผลของการคิด เป็นข้อสรุป ข้อเสนอแนะหรือแนวทางต่าง ๆ ที่ได้จากการคิดของ

บุคคลอย่างมีจุดมุ่งหมายและเป็นระบบ มีความเป็นเหตุเป็นผลและแสดงออกเป็นพฤติกรรมได้

สรุปได้ว่า องค์ประกอบของการคิดและการคิดวิเคราะห์ คือ สิ่งเร้าที่เข้ามากระตุ้นให้
ผู้เรียนเกิดการคิด โดยผู้เรียนจะต้องกำหนดจุดมุ่งหมายในการคิดและวิธีการคิดให้สอดคล้อง

กัน และศึกษาค้นคว้าข้อมูลต่าง ๆ เพื่อใช้ประกอบการคิดตามความรู้และประสบการณ์ให้ได้

ข้อสรุปที่มีความถูกต้องเหมาะสม สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ เช่น ต้องการคิดวิเคราะห ์
ปัญหา ควรใช้วิธีการคิดวิเคราะห์ปัญหา และกำหนดขอบเขตของเนื้อหาที่ต้องการวิเคราะห์ ตั้ง

ข้อสังเกต ข้อคำถามกับเนื้อหาหรือสิ่งเร้า เพื่อหาสาเหตุของปัญหาและสรุปแนวทางแก้ไข

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 84

ุ
ึ
ิ
84 เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ ์