Page 123 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

การคิดวิเคราะห์เป็นกิจกรรมที่ต้องใช้เหตุผลเป็นการคิดอย่างลุ่มลึกและหลากหลาย ประโยชน์ของการคิดและการคิดวิเคราะห์

มีการคิดพิจารณาข้อมูลอย่างละเอียดถี่ถ้วนรอบด้านและมีเหตุผล จนกระทั่งสามารถสรุปจน ระบบการศึกษาของประเทศไทยหลังการปฏิรูปการศึกษา ได้ให้ความสำคัญกับการ
ตกผลึกเป็นความรู้ใหม่ได้ ประกอบด้วยความสามารถ 5 ด้าน (Marzano, 2001, pp. 38-45) คิดของผู้เรียน เนื่องจากการคิดมีประโยชน์อย่างมากในการดำเนินชีวิต ทำให้สามารถตัดสินใจ

ได้แก่ แก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสม และประโยชน์ของการคิด (ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ,

้
1. การจับคู่ (Matching) เป็นความสามารถในการจับคู่สิ่งที่เหมือนหรือแตกต่างกันทัง 2556, น. 4) มีดังนี ้
ลักษณะ แหล่งที่มา หรือเหตุการณ์ออกเป็นส่วน ๆ ให้เข้าใจง่ายตามหลักเกณฑ์คุณสมบัติ เชน 1. ทำให้ผู้เรียนปฏิบัติงานได้อย่างเป็นระบบ มีหลักการและเหตุผล ผลงานมีคุณภาพ
่
ระบุสิ่งที่ต้องการวิเคราะห์ ระบุลักษณะคุณสมบัติที่ต้องการวิเคราะห์ หาความเหมือนและ 2. ทำให้ผู้เรียนมีหลักเกณฑ์พิจารณาคุณสมบัติและประเมินผลงานได้อย่างมีเหตุผล

ความต่างของสิ่งที่วิเคราะห์ให้มความถูกต้อง 3. ทำให้ผู้เรียนรู้จักการแสวงหาและเลือกความรู้ และประสบการณ์ที่มีความหมาย
ี
2. การจัดหมวดหมู่หรือการจัดกลุ่ม (Classification) เป็นความสามารถในการหาจด 4. ทำให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการทำงาน การใช้เหตุผลในการแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง
ุ
ร่วมของสิ่งต่าง เพื่อจัดกลุ่ม จัดลำดับ จัดประเภทของสิงต่าง ๆ อย่างมีความหมาย มีหลักการ 5. ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถในการปฏิบัติตามขั้นตอนหรือกระบวนการคิด
่
และคุณสมบัติที่คล้ายกันตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด เช่น การเลือกเนื้อหา ความรู้ และทักษะ 6. ทำให้ผู้เรียนมีความสามารถในการใช้ภาษาและการสือสารที่ผ่านกระบวนการคิด
่
่
จะต้องเลือกสิ่งที่เหมือนกันอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ให้นิยามของคุณลักษณะที่ต้องการจัดกลม 7. ทำให้ผู้เรียนคิดได้อย่างถูกต้อง ชัดเจน แจ่มแจ้ง กว้างไกล ลุ่มลึกและมีเหตุ มีผล
ุ
กำหนดหมวดหมู่และเหตุผล หรือกำหนดความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในแต่ละกลุ่ม 8. ทำให้ผู้เรียนมีปัญญา มีคุณธรรมจริยธรรม มีความรับผิดชอบ และมีระเบียบวินัย

3. การจับผิดหรือการวิเคราะห์ข้อผิดพลาด (Error Analysis) เป็นความสามารถในการ 9. ทำให้ผู้เรียนมีความสามารถในการฟัง การพูด การอ่าน การเขียนได้เป็นอย่างดี

แยกแยะข้อผิดพลาดของสิ่งต่าง ๆ หรือความไม่สอดคล้อง ความไม่สัมพันธ์ เป็นสิ่งที่ไม่ปกติ ไม่ 10. ทำให้ผู้เรียนมีทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต ปฏิบัติงานและใช้ชีวิตอย่างมีความสุข
ถูกต้อง ไม่เหมาะสมในสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เช่น ข้อสรุปที่ได้ไม่สอดคล้องกับผล อีกทั้งการคิดวิเคราะห์สามารถนำไปใช้กับการคิดระดับสูงแบบอื่น ๆ ทางการศึกษา

การศึกษา ขาดหลักฐานที่น่าเชื่อถือหรือขาดเหตุผลทางวิชาการในการสรุปและอภิปรายผล (ไพฑูรย์ สินลารัตน์, 2560, น. 14-16) ได้ดังนี ้

4. การสรุปอ้างอิงหลักการได้ (Generalization) เป็นความสามารถในการนำความรู้ 1. การคิดวิเคราะห์กับการคิดสังเคราะห์ เป็นการเอาข้อมูลที่แยกแยะแล้วมารวมกัน
เดิมไปสรุปเป็นหลักการใหม่ หรือนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน หรือสถานการณ์ใหม่ได้ โดยจัดกลุ่มใหม่ ทำให้ได้ผลของการคิดเป็นสิ่งใหม่

อย่างเหมาะสม เช่น สรุปข้อมูลตามหลักฐานที่มี เชื่อมโยงความสัมพันธ์ของข้อมูลและอธิบาย 2. การคิดวิเคราะห์กับการให้คำจำกัดความ เป็นการระบุลักษณะสำคัญของสิ่งใดสิ่ง

ได้อย่างมีเหตุผล ยกตัวอย่างได้ชัดเจน ไม่ใช้ความรู้สึกส่วนตัวหรือความคิดเห็นในการตัดสินใจ หนึ่ง เป็นข้อความที่แสดงลักษณะร่วมอย่างมความหมาย
ี
5. การทำนาย (Specifying) เป็นความสามารถในการนำความรู้ หรือหลักการไปใช้ใน 3. การคิดวิเคราะห์กับการคิดสร้างสรรค์ เป็นการคิดเพื่อสร้างสิงแปลกใหม่ที่มีความ
่
การคาดคะเนสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต สามารถเข้าใจเหตุการณ์หรือสิ่งที่จะเกิดขึ้น แปลกแตกต่างจากสิ่งที่มีอยู่ก่อนและสิ่งนั้นจะต้องมีประโยชน์เพื่อนำไปแก้ไขปัญหาได้

และผลกระทบที่ตามมาได้ เพื่อหาแนวทางป้องกันหรือใช้ในการตัดสินใจเลือกทำสิ่งที่ถูกต้อง 4. การคิดวิเคราะห์กับการคิดอย่างมีวิจารณญาณ เป็นการคิดที่ผ่านการพิจารณา

เช่น บอกได้ว่าสถานการณ์ใดที่เหมาะสมและไม่เหมาะสม บอกได้ว่าสถานการณ์เหล่านั้น ข้อมูลอย่างรอบคอบอย่างสมเหตุสมผลมีการไตร่ตรองข้อดีและข้อเสียเพื่อนำไปสู่การตัดสินใจ
เกิดขึ้นได้เพราะอะไร เพื่อสร้างความมั่นใจในสถานการณ์และเงื่อนไขต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้น และ เลือกวิธีการที่ใช้ในการแก้ปัญหาหรือเรื่องสิ่งที่นำไปใช้ประโยชน์ได้ถูกต้องและเหมาะสม

หาข้อสรุปได้ 5. การคิดวิเคราะห์กับการคิดแก้ปัญหา เป็นการคิดเพื่อหาคำตอบหรือวิธีการจัดการ

สรุปได้ว่า การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ เป็นการฝึกให้ผู้เรียนรู้จกคิดและ กับสภาวะที่มีความอึดอัดคับข้องใจ การคิดแก้ปัญหามี 7 ขั้นตอน ดังนี้ 1) ระบุปัญหา 2)
ั
วิเคราะห์เรื่องราวต่าง ๆ จากง่ายไปหายาก เพื่อให้มีความชำนาญในการคิดวิเคราะห์เพิ่มขึ้น วิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหา 3) แสวงหาทางแก้ไขปัญหาหลาย ๆ ทาง 4) เลือกการแก้ปัญหา

และสามารถนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการทำงานและการประกอบอาชีพในอนาคตได้ ที่ดีที่สุด 5) ลงมือดำเนินการแก้ปัญหาตามวิธีการที่เลือกไว้ 6) รวบรวมข้อมูล 7) ประเมินผล

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 94 เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 95

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ | เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา 95
ึ
ิ
ุ
์