Page 122 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

การคิดวิเคราะห์เป็นกิจกรรมที่ต้องใช้เหตุผลเป็นการคิดอย่างลุ่มลึกและหลากหลาย

มีการคิดพิจารณาข้อมูลอย่างละเอียดถี่ถ้วนรอบด้านและมีเหตุผล จนกระทั่งสามารถสรุปจน
ตกผลึกเป็นความรู้ใหม่ได้ ประกอบด้วยความสามารถ 5 ด้าน (Marzano, 2001, pp. 38-45)

ได้แก่

้
1. การจับคู่ (Matching) เป็นความสามารถในการจับคู่สิ่งที่เหมือนหรือแตกต่างกันทัง
่
ลักษณะ แหล่งที่มา หรือเหตุการณ์ออกเป็นส่วน ๆ ให้เข้าใจง่ายตามหลักเกณฑ์คุณสมบัติ เชน
ระบุสิ่งที่ต้องการวิเคราะห์ ระบุลักษณะคุณสมบัติที่ต้องการวิเคราะห์ หาความเหมือนและ

ี
ความต่างของสิ่งที่วิเคราะห์ให้มความถูกต้อง
2. การจัดหมวดหมู่หรือการจัดกลุ่ม (Classification) เป็นความสามารถในการหาจด
ุ
ร่วมของสิ่งต่าง เพื่อจัดกลุ่ม จัดลำดับ จัดประเภทของสิงต่าง ๆ อย่างมีความหมาย มีหลักการ
่
และคุณสมบัติที่คล้ายกันตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด เช่น การเลือกเนื้อหา ความรู้ และทักษะ

จะต้องเลือกสิ่งที่เหมือนกันอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ให้นิยามของคุณลักษณะที่ต้องการจัดกลม
ุ
่
กำหนดหมวดหมู่และเหตุผล หรือกำหนดความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในแต่ละกลุ่ม
3. การจับผิดหรือการวิเคราะห์ข้อผิดพลาด (Error Analysis) เป็นความสามารถในการ

แยกแยะข้อผิดพลาดของสิ่งต่าง ๆ หรือความไม่สอดคล้อง ความไม่สัมพันธ์ เป็นสิ่งที่ไม่ปกติ ไม่
ถูกต้อง ไม่เหมาะสมในสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เช่น ข้อสรุปที่ได้ไม่สอดคล้องกับผล

การศึกษา ขาดหลักฐานที่น่าเชื่อถือหรือขาดเหตุผลทางวิชาการในการสรุปและอภิปรายผล

4. การสรุปอ้างอิงหลักการได้ (Generalization) เป็นความสามารถในการนำความรู้
เดิมไปสรุปเป็นหลักการใหม่ หรือนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน หรือสถานการณ์ใหม่ได้

อย่างเหมาะสม เช่น สรุปข้อมูลตามหลักฐานที่มี เชื่อมโยงความสัมพันธ์ของข้อมูลและอธิบาย

ได้อย่างมีเหตุผล ยกตัวอย่างได้ชัดเจน ไม่ใช้ความรู้สึกส่วนตัวหรือความคิดเห็นในการตัดสินใจ
5. การทำนาย (Specifying) เป็นความสามารถในการนำความรู้ หรือหลักการไปใช้ใน

การคาดคะเนสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต สามารถเข้าใจเหตุการณ์หรือสิ่งที่จะเกิดขึ้น

และผลกระทบที่ตามมาได้ เพื่อหาแนวทางป้องกันหรือใช้ในการตัดสินใจเลือกทำสิ่งที่ถูกต้อง

เช่น บอกได้ว่าสถานการณ์ใดที่เหมาะสมและไม่เหมาะสม บอกได้ว่าสถานการณ์เหล่านั้น
เกิดขึ้นได้เพราะอะไร เพื่อสร้างความมั่นใจในสถานการณ์และเงื่อนไขต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้น และ

หาข้อสรุปได้

ั
สรุปได้ว่า การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ เป็นการฝึกให้ผู้เรียนรู้จกคิดและ
วิเคราะห์เรื่องราวต่าง ๆ จากง่ายไปหายาก เพื่อให้มีความชำนาญในการคิดวิเคราะห์เพิ่มขึ้น

และสามารถนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการทำงานและการประกอบอาชีพในอนาคตได้

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 94

ึ
ุ
ิ
94 เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ ์