Page 118 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา
P. 118
กระบวนการของการคิดและการคิดวิเคราะห์
กระบวนการคิด มีความหมายครอบคลุมพฤติกรรมการคิดที่สัมพันธ์กันอย่างเป็น
ลำดับขั้นตอน มีขอบข่ายสาระ (ฆนัท ธาตุทอง, 2554, น. 32-36) ดังนี ้
1. เนื้อหาหรือข้อมูลที่ใช้ในการคิด เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับตนเอง หรือการศึกษา สังคม
เศรษฐกิจ การเมือง เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม เป็นข้อมูลทางวิชาการที่เผยแพร่ในสาธารณะ
2. คุณสมบัติเอื้ออำนวยต่อการคิด เช่น การเป็นคนใจกว้าง การรับฟังความคิดเหน
็
ของบุคคลอื่น การมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี การแสวงหาความรู้เพิ่มเติม เพื่อหาคำตอบที่มีคุณภาพ
3. กระบวนการที่ใช้ในการคิด แบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่
3.1 กระบวนการที่ใช้ในการรับและส่งข้อมูลหรือสิ่งเร้า เช่น การรับรู้ การฟัง การ
อ่าน การเขียน การแสดงออก การพูด การบรรยาย การอธิบาย การย่อและขยายความ
3.2 กระบวนการที่ใช้ในการจัดกระทำกับข้อมูล แบ่งออกได้เป็น 5 กลุ่ม คือ
3.2.1 กลุ่มที่ทักษะการคิดเป็นแกน เช่น การสังเกต การสำรวจ การถาม
3.2.2 กลุ่มที่ใช้ทักษะการคิดระดับสูง เช่น การให้คำนิยาม การประยุกต์ใช ้
3.2.3 กลุ่มที่ใช้ลักษณะการคิด เช่น การคิดกว้าง การคิดลึกซึ้ง การคิดไกล
3.2.4 กลุ่มที่ใช้กระบวนการคิด เช่น กระบวนการคิดแก้ปัญหา เป็นขั้นตอนการ
คิดให้ได้แนวทางแก้ปัญหา หรือกระบวนการคิดตัดสินใจ เป็นแนวทางที่ใช้ในการตัดสินใจ
3.2.5 กลุ่มที่ใช้ควบคุมและประเมินการรู้คิดของตนเอง เป็นการตระหนักรู้
วางแผน ติดตาม และประเมินตนเอง เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของตนเองให้เป็นไปตามเป้าหมาย
4. การวัดและประเมินการคิด เป็นการประเมินความสามารถในการคิด แบ่งได้ดังนี้
4.1 แสดงออกทางผลของการคิด เป็นคุณภาพของผลงานหรือเนื้อหาที่นำเสนอ
เครื่องมือที่ใช้วัดผลสัมฤทธิ์ เช่น แบบสอบถาม แบบสำรวจ แบบสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติ
ซึ่งต้องอาศัยเกณฑ์ตัดสินผล
4.2 แสดงออกทางกระบวนการคิด เป็นการใช้ทักษะการคิดพื้นฐาน ทักษะการคิด
ขั้นสูงและกระบวนการควบคุมและประเมินการรู้คิดของตน สามารถแบ่งแนวทางการวัดได้ 2
แนวทาง คือ
4.2.1 การวัดผลตามแนวกลุ่มจิตมิติ (Psychometrics) เป็นการวัดผลโดยใช ้
แบบทดสอบหรือแบบสอบมาตรฐาน เพื่อวัดความสามารถในการคิด โดยอาศัยเกณฑ์ที่กำหนด
4.2.2 การวัดผลตามแนวการประเมินตามสภาพจริงหรือวัดจากการปฏิบัติจริง
(Authentic Performance Measurement) เช่น การสังเกตสภาพการปฏิบัติงาน การแก้ปัญหา
ี้
งานที่เกิดขึ้นและผลงานที่ได้รับ โดยใช้เกณฑ์ตัวบ่งชและระดับคุณภาพในการประเมิน
เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 90
ุ
ิ
ึ
90 เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ ์
