Page 100 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[104] 100 พจนานุกรมพุทธศาสตร

1. มนุษยโลก (โลกคือหมูมนุษย — Manussa-loka: the world of man)
2. เทวโลก (โลกคือหมูเทพ, สวรรคชั้นกามาวจรทั้ง 6 — Deva-loka: the heavenly world)

3. พรหมโลก (โลกคือหมูพรหม, สวรรคชั้นพรหม — Brahma-loka: the Brahma world)

โลก 3 ในหมวดนี้ ทานจํ าแนกออกมาจาก ขอ 2 คือสัตวโลก ในหมวดกอน [102]

DA.I.173; MA.I.397. ที.อ.1/215; ม.อ.2/269.
3
[104] โลก 3 (โลกอันเปนที่อยูของสัตว — Loka: the world; sphere) คือ กามโลก —

Kàmaloka: the world of sense-desire; รูปโลก — Råpaloka: the world of form;
อรูปโลก — Aråpaloka: the formless world; เปนชื่อที่บางแหงใชเรียก ภพ 3 แตไมนิยม

ดู [98] ภพ 3.

สงฺคห.ฏีกา18.

[105] วัฏฏะ 3 หรือ ไตรวัฏฏ (วน, วงเวียน, องคประกอบที่หมุนเวียนตอเนื่องกัน

ของภวจักร หรือสังสารจักร — Vañña: the triple round; cycle)
1. กิเลสวัฏฏ (วงจรกิเลส ประกอบดวยอวิชชา ตัณหา และอุปาทาน — Kilesa-vañña: round

of defilements)

2. กรรมวัฏฏ (วงจรกรรม ประกอบดวยสังขารและกรรมภพ — Kamma-vañña: round of
kamma)

3. วิปากวัฏฏ (วงจรวิบาก ประกอบดวย วิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ เวทนา ซึ่งแสดง
ออกในรูปปรากฏที่เรียกวา อุปปตติภพ ชาติ ชรา มรณะ เปนตน — Vipàka-vañña: round of

results)

สามอยางนี้ ประกอบเขาเปนวงจรใหญแหงปจจยาการ เรียกวา ภวจักร หรือ สังสารจักร
ตามหลักปฏิจจสมุปบาท

Vism.581. วิสุทฺธิ.3/198.

[106] วิชชา 3 (ความรูแจง, ความรูวิเศษ — Vijjà: the Threefold Knowledge)

1. ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (ญาณเปนเหตุระลึกขันธที่อาศัยอยูในกอนได, ระลึกชาติได —
Pubbenivàsànussati-¤àõa: reminiscence of past lives)

2. จุตูปปาตญาณ (ญาณกํ าหนดรูจุติและอุบัติแหงสัตวทั้งหลาย อันเปนไปตามกรรม, เห็นการ
เวียนวายตายเกิดของสัตวทั้งหลาย เรียกอีกอยางวา ทิพพจักขุญาณ — Cutåpapàta-¤àõa:

knowledge of the decease and rebirth of beings; clairvoyance)

3. อาสวักขยญาณ (ญาณหยั่งรูในธรรมเปนที่สิ้นไปแหงอาสวะทั้งหลาย, ความรูที่ทํ าใหสิ้นอาสวะ,

ความตรัสรู — âsavakkhaya-¤àõa: knowledge of the destruction of mental
intoxication)