Page 99 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 3 99 [103]

the Order)
ในบาลีที่มา เรียกวา สรณะ 3

Kh.1. ขุ.ขุ.25/1/1.

[101] ลัทธินอกพระพุทธศาสนา 3 (บาลีเรียกวา ติตถายตนะ แปลวา แดนเกิด
ลัทธิ, ชุมนุมหรือประมวลแหงลัทธิ — Titthàyatana: beliefs of other sects; grounds of

sectarian tenets; spheres of wrong views; non-Buddhist beliefs)
1. ปุพเพกตเหตุวาท (ลัทธิกรรมเกา คือ พวกที่ถือวา สิ่งใดก็ตามที่ไดประสบ จะเปนสุขก็ตาม
ทุกขก็ตาม มิใชสุขมิใชทุกขก็ตาม ลวนเปนเพราะกรรมที่ไดทํ าไวในปางกอน — Pubbekatavàda:

a determinist theory that whatever is experienced is due to past actions; past-

action determinism) เรียกสั้นๆ วา ปุพเพกตวาท

2. อิสสรนิมมานเหตุวาท (ลัทธิพระเปนเจา คือ พวกที่ถือวา สิ่งใดก็ตามที่ไดประสบ จะเปน
สุขก็ตาม ทุกขก็ตาม มิใชสุขมิใชทุกขก็ตาม ลวนเปนเพราะการบันดาลของเทพผูยิ่งใหญ —

Issarakaraõavàda: a determinist theory that whatever is experienced is due to
the creation of a Supreme Being; theistic determinism) เรียกสั้นๆ วา อิศวรกรณวาท

หรือ อิศวรนิรมิตวาท
3. อเหตุอปจจัยวาท (ลัทธิเสี่ยงโชค คือ พวกที่ถือวา สิ่งใดก็ตามที่ไดประสบ จะเปนสุขก็ตาม

ทุกขก็ตาม มิใชสุขมิใชทุกขก็ตาม ลวนหาเหตุหาปจจัยมิได คือ ถึงคราวก็เปนไปเอง —
Ahetuvàda: an indeterminist theory that whatever is experienced is uncaused

and unconditioned; accidentalism) เรียกสั้นๆ วา อเหตุวาท

ทั้งสามลัทธินี้ ไมชอบดวยเหตุผล ถูกยันเขา ยอมอางการถือสืบๆ กันมา เปนลัทธิประเภท
อกิริยา (traditional doctrines of inaction) หากยึดมั่นถือตามเขาแลวยอมใหเกิดโทษ คือ

ไมเกิดฉันทะ และความพยายาม ที่จะทํ าการที่ควรทํ าและเวนการที่ไมควรทํ า

A.I.173; Vbh.367. องฺ.ติก.20/501/222; อภิ.วิ.35/940/496.
1
[102] โลก 3 (ประดาสภาวธรรมหรือหมูสัตว กํ าหนดโดยขอบเขตบาง ไมกํ าหนดบาง —
Loka: the world; the earth; sphere; universe)
1. สังขารโลก (โลกคือสังขาร ไดแกสภาวธรรมทั้งปวงที่มีการปรุงแตงตามเหตุปจจัย — Saïkhàra-

loka: the world of formations)
2. สัตวโลก (โลกคือหมูสัตว — Satta-loka: the world of beings)

3. โอกาสโลก (โลกอันกํ าหนดดวยโอกาส, โลกอันมีในอวกาศ, จักรวาล — Okàsa-loka: the

world of location; the world in space; the universe)

Vism.204; DA.I.173; MA.I.397. วิสุทฺธิ.1/262; ที.อ.1/215; ม.อ.2/269.
2
[103] โลก 3 (โลกคือหมูสัตว, สัตวโลก — Loka: the world of beings)