Page 104 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[116] 104 พจนานุกรมพุทธศาสตร

มีเจตนาบริสุทธิ์ทั้ง 3 กาล คือ กอนใหใจยินดี ขณะใหจิตผองใส ใหแลวเบิกบานใจ — Citta-

sampatti: excellence of motive or intention)

UdA.199. อุ.อ.251.

1 2
[,,,] สมาธิ 3 ดู [46] สมาธิ 3 , [47] สมาธิ 3 .

[116] สรณะ 3 หรือ ไตรสรณะ (ที่พึ่ง, ที่ระลึก — Saraõa; Tisaraõa: the
Threefold Refuge; Three Refuges; Threefold Guide) หมายถึงพระรัตนตรัย คือ พระ

พุทธเจา พระธรรม และพระสงฆ ดู [100] รัตนตรัย

การนอมใจระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัยนั้น เขาใจความหมายอยางถูกตอง และยึดถือเปน
หลักแหงความประพฤติปฏิบัติหรือเปนเครื่องนํ าทางในการดํ าเนินชีวิต โดยยั้งใจจากอกุศลและ

นํ าจิตเขาสูกุศล เรียกวา สรณคมน, ไตรสรณคมน หรือ ไตรสรณาคมน.

Kh.1. ขุ.ขุ.25/1/1.
[117] สังขตลักษณะ 3 (ลักษณะแหงสังขตธรรม คือสิ่งที่ปจจัยปรุงแตงขึ้น — Saïkhata-

lakkhaõa: characteristics of the conditioned; condition-marks of the conditioned)

1. อุปฺปาโท ปฺายติ (ความเกิดขึ้น ปรากฏ — Uppàda: Its arising appears.)

2. วโย ปฺายติ (ความดับสลาย ปรากฏ — Vaya: Its passing away or subsidence
appears.)

3. ิตสฺส อฺถตฺตํ ปฺายติ (เมื่อตั้งอยู ความแปรปรากฏ — A¤¤athatta: It

persisting, alteration or changeability appears.)

A.I.152. องฺ.ติก.20/486/192.
[118] อสังขตลักษณะ 3 (ลักษณะแหงอสังขตธรรม — Asaïkhata-lakkhaõa:

characteristics of the Unconditioned)

1. น อุปฺปาโท ปฺายติ (ไมปรากฏความเกิด — No arising appears.)

2. น วโย ปฺายติ (ไมปรากฏความสลาย — No passing away appears.)
3. น ิตสฺส อฺถตฺตํ ปฺายติ (เมื่อตั้งอยู ไมปรากฏความแปร — It persisting, no

alteration appears.)

A.I.152. องฺ.ติก.20/487/192.

[119] สังขาร 31 (สภาพที่ปรุงแตง — Saïkhàra: formation; determination; function)
1. กายสังขาร (สภาพที่ปรุงแตงกาย ไดแก อัสสาสะ ปสสาสะ คือ ลมหายใจเขาออก —Kàya-

saïkhàra: bodily formation; bodily function)

2. วจีสังขาร (สภาพที่ปรุงแตงวาจา ไดแก วิตกและวิจาร — Vacã-saïkhàra: verbal

formation; verbal function)