Page 110 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[131] 110 พจนานุกรมพุทธศาสตร

2
[131] อัคคิ 3 หรือ อัคคิปาริจริยา (ไฟที่ควรบํ ารุง, บุคคลที่ควรบูชาดวยใสใจ
บํ ารุงเลี้ยงและใหความเคารพนับถือตามควรแกฐานะ ดุจไฟบูชาของผูบูชาไฟ — Aggi: fires to

be revered or worshipped)
1. อาหุไนยัคคิ (ไฟอันควรแกของคํ านับบูชา ไดแกบิดามารดา — âhuneyyaggi: fire

worthy of reverential gifts, i.e. mother and father)

2. คหปตัคคิ (ไฟของเจาบาน ไดแก บุตรภรรยา และคนในปกครอง — Gahapataggi: fire
of the householder, i.e. children, wife and dependents)

3. ทักขิไณยัคคิ (ไฟอันควรแกทักษิณา ไดแกสมณพราหมณ ทานผูทํ าหนาที่สั่งสอนผดุงธรรม
ผูประพฤติดี ปฏิบัติชอบ — Dakkhiõeyyaggi: fire worthy of offerings, i.e. monks and

other religious men)

ไฟ 3 อยางนี้ เลียนศัพทมาจากไฟบูชาในศาสนาพราหมณ แตใชในความหมายใหม เพื่อให
เปนประโยชนแกชีวิตและสังคมอยางแทจริง.

D.III.217; A.IV.44. ที.ปา.11/228/229; องฺ.สตฺตก.23/44/46.
1
[132] อัตถะ หรือ อรรถ 3 (ประโยชน, ผลที่มุงหมาย, จุดหมาย, ความหมาย —

Attha: benefit; advantage; welfare; aim; goal; meaning)
1. ทิฏฐธัมมิกัตถะ (ประโยชนปจจุบัน, ประโยชนในโลกนี้, ประโยชนขั้นตน — Diññha-

dhammikattha: benefits obtainable here and now; the good to be won in this life;

temporal welfare)
2. สัมปรายิกัตถะ (ประโยชนเบื้องหนา, ประโยชนในภพหนา, ประโยชนขั้นสูงขึ้นไป —

Samparàyikattha: the good to be won in the life to come; spiritual welfare)

3. ปรมัตถะ (ประโยชนสูงสุด, จุดหมายสูงสุด คือ พระนิพพาน — Paramattha: the
highest good; final goal, i.e. Nibbàna)

อัตถะ 3 หมวดนี้ ในพระสูตรทั่วไปมักแสดงเฉพาะขอ 1 และขอ 2 โดยใหขอ 2 มีความ
หมายครอบคลุมถึงขอ 3 ดวย (เชน ขุ.อิติ.25/201/242; อธิบายใน อิติ.อ.92) บางแหงก็กลาว

ถึงปรมัตถะไวตางหากโดยเฉพาะ (เชน ขุ.สุ.25/296/338; 313/366; ขุ.อป.33/165/343)
ดู [144] ทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4, [191] สัมปรายิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ดวย.

1 2
Nd 169, 178, 357; Nd 26. ขุ.ม.29/292/205; 320/217; 727/432; ขุ.จู.30/673/333.
2
[133] อัตถะ หรือ อรรถ 3 (ประโยชน, ผลที่มุงหมาย — Attha: benefit;
advantage; gain; welfare)

1. อัตตัตถะ (ประโยชนตน — Attattha: gain for oneself; one’s own welfare)

2. ปรัตถะ (ประโยชนผูอื่น — Parattha: gain for others; others’ welfare)
3. อุภยัตถะ (ประโยชนทั้งสองฝาย — Ubhayattha: gain both for oneself and for others;