Page 114 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[140] 114 พจนานุกรมพุทธศาสตร

virtues for lay people)
1. สัจจะ (ความจริง, ซื่อตรง ซื่อสัตย จริงใจ พูดจริง ทํ าจริง — Sacca: truth and honesty)

2. ทมะ (การฝกฝน, การขมใจ ฝกนิสัย ปรับตัว, รูจักควบคุมจิตใจ ฝกหัดดัดนิสัย แกไขขอ

บกพรอง ปรับปรุงตนใหเจริญกาวหนาดวยสติปญญา — Dama: taming and training
oneself; adjustment; self-development)

3. ขันติ (ความอดทน, ตั้งหนาทํ าหนาที่การงานดวยความขยันหมั่นเพียร เขมแข็ง ทนทาน ไม
หวั่นไหว มั่นในจุดหมาย ไมทอถอย — Khanti: tolerance; forbearance; perseverance)

4. จาคะ (ความเสียสละ, สละกิเลส สละความสุขสบายและผลประโยชนสวนตนได ใจกวาง

พรอมที่จะรับฟงความทุกข ความคิดเห็น และความตองการของผูอื่น พรอมที่จะรวมมือ ชวย
เหลือ เอื้อเฟอเผื่อแผ ไมคับแคบเห็นแกตนหรือเอาแตใจตัว — Càga: liberality; generosity)

ในธรรมหมวดนี้ ทมะ ทานมุงเอาดานปญญา ขันติ ทานเนนแงวิริยะ.

S.I.215; Sn.189. สํ.ส.15/845/316; ขุ.สุ.25/311/361.
[140] จักร 4 (ธรรมนํ าชีวิตไปสูความเจริญรุงเรือง ดุจลอนํ ารถไปสูที่หมาย — Cakka:

virtues wheeling one to prosperity)
1. ปฏิรูปเทสวาสะ (อยูในถิ่นที่ดี มีสิ่งแวดลอมเหมาะสม — Pañiråpadesavàsa: living in

a suitable region; good or favourable environment)

2. สัปปุริสูปสสยะ (สมาคมกับสัตบุรุษ — Sappurisåpassaya: association with good
people)
3. อัตตสัมมาปณิธิ (ตั้งตนไวชอบ, ตั้งจิตคิดมุงหมายนํ าตนไปถูกทาง — Attasammà-

paõidhi: setting oneself in the right course; aspiring and directing oneself in the

right way)

4. ปุพเพกตปุญญตา (ความเปนผูไดทํ าความดีไวกอนแลว, มีพื้นเดิมดี, ไดสรางสมคุณความ
ดีเตรียมพรอมไวแตตน — Pubbekatapu¤¤atà: having formerly done meritorious

deeds; to have prepared oneself with good background)
ธรรม 4 ขอนี้ เรียกอีกอยางหนึ่งวา พหุการธรรม คือธรรมมีอุปการะมาก (virtues of

great assistance) เปนเครื่องชวยใหสามารถสรางสมความดีอื่นๆ ทุกอยาง และชวยใหประสบ
ความเจริญกาวหนาในชีวิต บรรลุความงอกงามไพบูลย.

A.II.32; D.III.276. องฺ.จตุกฺก.21/31/41; ที.ปา.11/400/293.

[141] เจดีย 4 (สิ่งที่กอขึ้น, ที่เคารพบูชา, สิ่งที่เตือนใจใหระลึกถึง, ในที่นี้หมายถึง สถานที่
หรือสิ่งที่เคารพบูชาเนื่องดวยพระพุทธเจาหรือพระพุทธศาสนา เรียกเต็มวา สัมมาสัมพุทธเจดีย
หรือ พุทธเจดีย — Cetiya: shrine; Buddhist monument; objects of homage)

1. ธาตุเจดีย (เจดียบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ — Dhàtu-cetiya: a relic shrine; sepulchral