Page 208 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[285] 208 พจนานุกรมพุทธศาสตร

3. สัตวบางพวก มีกายอยางเดียวกัน แตมีสัญญาตางกัน เชน พวกเทพอาภัสสรา (beings
equal in body, but different in perception)
4. สัตวบางพวก มีกายอยางเดียวกัน มีสัญญาอยางเดียวกัน เชน พวกเทพสุภกิณหะ

(beings equal in body and in perception)

5. สัตวบางพวก ผูเขาถึงชั้นอากาสานัญจายตนะ (beings reborn in the sphere of

Boundless Space)
6. สัตวบางพวก ผูเขาถึงชั้นวิญญาณัญจายตนะ (beings reborn in the sphere of

Boundless Consciousness)

7. สัตวบางพวก ผูเขาถึงชั้นอากิญจัญญายตนะ (beings reborn in the sphere of
Nothingness)

D.III.253; A.IV.39. ที.ปา.11/335/265; องฺ.สตฺตก.23/41/41.

[285] วิสุทธิ 7 (ความหมดจด, ความบริสุทธิ์ที่สูงขึ้นไปเปนขั้นๆ, ธรรมที่ชํ าระสัตวให

บริสุทธิ์ ยังไตรสิกขาใหบริบูรณเปนขั้นๆ ไปโดยลํ าดับ จนบรรลุจุดหมายคือนิพพาน —
Visuddhi: purity; stages of purity; gradual purification)

1. สีลวิสุทธิ (ความหมดจดแหงศีล คือ รักษาศีลตามภูมิขั้นของตนใหบริสุทธิ์ และใหเปนไป
เพื่อสมาธิ — Sãla-visuddhi: purity of morality) วิสุทธิมัคควาไดแก ปาริสุทธิศีล 4 [160]

2. จิตตวิสุทธิ (ความหมดจดแหงจิต คือ ฝกอบรมจิตจนบังเกิดสมาธิพอเปนบาทฐานแหง

วิปสสนา — Citta~: purity of mind) วิสุทธิมัคควา ไดแก สมาบัติ 8 พรอมทั้งอุปจาร
3. ทิฏฐิวิสุทธิ (ความหมดจดแหงทิฏฐิ คือ ความรูเขาใจมองเห็นนามรูปตามสภาวะที่เปนจริง

เปนเหตุขมความเขาใจผิดวาเปนสัตวบุคคลเสียได เริ่มดํ ารงในภูมิแหงความไมหลงผิด — Diññhi~:
purity of view; purity of understanding) จัดเปนขั้นกํ าหนดทุกขสัจจ

4. กังขาวิตรณวิสุทธิ (ความหมดจดแหงญาณเปนเหตุขามพนความสงสัย, ความบริสุทธิ์ขั้นที่

ทํ าใหกํ าจัดความสงสัยได คือ กํ าหนดรูปจจัยแหงนามรูปไดแลวจึงสิ้นสงสัยในกาลทั้ง 3 —
Kaïkhàvitaraõa~: purity of transcending doubts) ขอนี้ตรงกับ ธรรมฐิติญาณ หรือ
ยถาภูตญาณ หรือ สัมมาทัสสนะ จัดเปนขั้นกํ าหนดสมุทัยสัจจ

5. มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ (ความหมดจดแหงญาณที่รูเห็นวาเปนทางหรือมิใชทาง คือ

เริ่มเจริญวิปสสนาตอไปดวยพิจารณากลาป จนมองเห็นความเกิดขึ้น และความเสื่อมไปแหง
สังขารทั้งหลาย อันเรียกวา อุทยัพพยานุปสสนา เปนตรุณวิปสสนา คือวิปสสนาญาณออนๆ

แลวมีวิปสสนูปกิเลส เกิดขึ้น กํ าหนดไดวาอุปกิเลสทั้ง 10 แหงวิปสสนานั้นมิใชทาง สวน
วิปสสนาที่เริ่มดํ าเนินเขาสูวิถีนั่นแลเปนทางถูกตอง เตรียมที่จะประคองจิตไวในวิถีคือ วิปสสนา-

ญาณ นั้นตอไป — Maggàmagga¤àõadassana~: purity of the knowledge and vision
regarding path and not-path) ขอนี้จัดเปนขั้นกํ าหนดมัคคสัจจ