Page 209 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 7 209 [286]

6. ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ (ความหมดจดแหงญาณอันรูเห็นทางดํ าเนิน คือ ประกอบความ
เพียรในวิปสสนาญาณทั้งหลายเริ่มแตอุทยัพพยานุปสสนาญาณที่พนจากอุปกิเลสดํ าเนินเขาสูวิถี

ทางแลวนั้น เปนตนไป จนถึงสัจจานุโลมิกญาณหรืออนุโลมญาณ อันเปนที่สุดแหงวิปสสนา ตอแต
นี้ก็จะเกิดโคตรภูญาณ คั่นระหวางวิสุทธิขอนี้กับขอสุดทาย เปนหัวตอแหงความเปนปุถุชนกับ

ความเปนอริยบุคคล โดยสรุป วิสุทธิขอนี้ ก็คือ วิปสสนาญาณ 9 — Pañipadà¤àõadassana~:
purity of the knowledge and vision of the way of progress)

7. ญาณทัสสนวิสุทธิ (ความหมดจดแหงญาณทัสสนะ คือ ความรูในอริยมรรค 4 หรือ
มรรคญาณ อันเกิดถัดจากโคตรภูญาณเปนตนไป เมื่อมรรคเกิดแลวผลจิตแตละอยางยอมเกิด

ขึ้นในลํ าดับถัดไปจากมรรคญาณนั้นๆ ความเปนอริยบุคคลยอมเกิดขึ้นโดยวิสุทธิขอนี้ เปนอัน
บรรลุผลที่หมายสูงสุดแหงวิสุทธิ หรือไตรสิกขา หรือการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนาทั้งสิ้น

— ¥àõadassana~: purity of knowledge and vision)

วิสุทธิ 7 เปนปจจัยสงตอกันขึ้นไปเพื่อบรรลุนิพพาน ดุจรถ 7 ผลัดสงตอกันใหบุคคลถึงที่
หมาย โดยนัยดังแสดงแลว

ดู [328] วิปสสนูปกิเลส 10; [311] วิปสสนาญาณ 9.

M.I.149; Vism.1–710. ม.มู.12/298/295; คัมภีรวิสุทธิมัคคทั้งหมด.

[286] สัปปายะ 7 (สิ่งที่สบาย, สภาพเอื้อ, สิ่งที่เกื้อกูล, สิ่งที่เหมาะกัน อันเกื้อหนุนในการ
เจริญภาวนาใหไดผลดี ชวยใหสมาธิตั้งมั่น ไมเสื่อมถอย — Sappàya: beneficial or

advantageous conditions; suitable or agreeable things; things favourable to
mental development)

1. อาวาสสัปปายะ (ที่อยูซึ่งเหมาะกัน เชน ไมพลุกพลานจอแจ — âvàsa-sappàya:

suitable abode) บางแหงเรียก เสนาสนสัปปายะ
2. โคจรสัปปายะ (ที่หาอาหาร ที่เที่ยวบิณฑบาตที่เหมาะดี เชน มีหมูบานหรือชุมชนที่มีอาหาร

บริบูรณอยูไมใกลไมไกลเกินไป — Gocara~: suitable resort)

3. ภัสสสัปปายะ (การพูดคุยที่เหมาะกัน เชน พูดคุยเลาขานกันแตในกถาวัตถุ 10 และพูดแต
พอประมาณ — Bhassa~: suitable speech) บางแหงเรียก ธัมมัสสวนสัปปายะ

4. ปุคคลสัปปายะ (บุคคลที่ถูกกันเหมาะกัน เชน มีทานผูทรงคุณธรรม ทรงภูมิปญญาเปนที่
ปรึกษาเหมาะใจ — Puggala~: suitable person)

5. โภชนสัปปายะ (อาหารที่เหมาะกัน เชน ถูกกับรางกาย เกื้อกูลตอสุขภาพ ฉันไมยาก —
Bhojana~: suitable food) บางแหงเรียก อาหารสัปปายะ

6. อุตุสัปปายะ (ดินฟาอากาศธรรมชาติแวดลอมที่เหมาะกัน เชน ไมหนาวเกินไป ไมรอนเกิน

ไป เปนตน — Utu~: suitable climate)
7. อิริยาปถสัปปายะ (อิริยาบถที่เหมาะกัน เชน บางคนถูกกับจงกรม บางคนถูกกับนั่ง ตลอด