Page 215 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

อัฏฐกะ — หมวด 8

Groups of Eight

(including related groups)

[,,,] ฌาน 8 ดู [10] ฌาน 8.

[293] มรรคมีองค 8 หรือ อัฏฐังคิกมรรค (เรียกเต็มวา อริยอัฏฐังคิกมรรค
แปลวา “ทางมีองคแปดประการ อันประเสริฐ” — Aññhaïgika-magga: the Noble Eightfold

Path); องค 8 ของมรรค (มัคคังคะ — factors or constituents of the Path) มีดังนี้

1. สัมมาทิฏฐิ (เห็นชอบ ไดแก ความรูอริยสัจจ 4 หรือ เห็นไตรลักษณ หรือ รูอกุศลและ
อกุศลมูลกับกุศลและกุศลมูล หรือเห็นปฏิจจสมุปบาท — Sammàdiññhi: Right View; Right

Understanding)
2. สัมมาสังกัปปะ (ดํ าริชอบ ไดแก เนกขัมมสังกัปป อพยาบาทสังกัปป อวิหิงสาสังกัปป —

Sammàsaïkappa: Right Thought) ดู [69] กุศลวิตก 3

3. สัมมาวาจา (เจรจาชอบ ไดแก วจีสุจริต 4 — Sammàvàcà: Right Speech)
4. สัมมากัมมันตะ (กระทํ าชอบ ไดแก กายสุจริต 3 — Sammàkammanta: Right Action)
5. สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ ไดแก เวนมิจฉาชีพ ประกอบสัมมาชีพ — Sammà-àjãva:

Right Livelihood)
6. สัมมาวายามะ (พยายามชอบ ไดแก ปธาน หรือ สัมมัปปธาน 4 — Sammàvàyàma:

Right Effort)

7. สัมมาสติ (ระลึกชอบ ไดแก สติปฏฐาน 4 — Sammàsati: Right Mindfulness)
8. สัมมาสมาธิ (ตั้งจิตมั่นชอบ ไดแก ฌาน 4 — Sammàsamàdhi: Right Concentration)

องค 8 ของมรรค จัดเขาในธรรมขันธ 3 ขอตน คือ ขอ 3, 4, 5 เปน ศีล ขอ 6, 7, 8 เปน

สมาธิ ขอ 1, 2 เปน ปญญา ดู [124] สิกขา 3; และหมวดธรรมที่อางถึงทั้งหมด
มรรคมีองค 8 นี้ เปนอริยสัจจ ขอที่ 4 และไดชื่อวา มัชฌิมาปฏิปทา แปลวา “ทางสาย

กลาง” เพราะเปนขอปฏิบัติอันพอดีที่จะนํ าไปสูจุดหมายแหงความหลุดพนเปนอิสระ ดับทุกข
ปลอดปญหา ไมติดของในที่สุดทั้งสอง คือ กามสุขัลลิกานุโยค และอัตตกิลมถานุโยค ดู [15] ที่

สุด 2; [204] อริยสัจจ 4

D.II.312; M.I.61; M.III.251; Vbh.235. ที.ม.10/299/348; ม.มู.12/149/123; ม.อุ.14/704/453; อภิ.วิ.35/569/307.
[294] ลักษณะตัดสินธรรมวินัย 8 หรือ หลักกํ าหนดธรรมวินัย 8

(Dhammavinaya-jànanalakkhaõa: criteria of the Doctrine and the Discipline)

ธรรมเหลาใดเปนไปเพื่อ