Page 218 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[298] 218 พจนานุกรมพุทธศาสตร

7. ทิพพจักขุ (ตาทิพย — Dibbacakkhu: divine eye)
8. อาสวักขยญาณ (ความรูที่ทํ าใหสิ้นอาสวะ — âsavakkhaya¤àõa: knowledge of the

exhaustion of mental intexicants)

ขอที่ 2 โดยมากจัดเขาในขอที่ 3 ดวย ขอที่ 3 ถึง 8 (6 ขอทาย) ตรงกับ อภิญญา 6 ดู
[106] วิชชา 3; [274] อภิญญา 6; [311] วิปสสนาญาณ 9.

D.I.76–84; M.II.17. ที.สี.9/131–138/101–112.

[298] วิโมกข 8 (ความหลุดพน, ภาวะที่จิตปลอดพนจากสิ่งรบกวนและนอมดิ่งเขาไปใน

อารมณนั้นๆ อยางปลอยตัวหรือปลอดตัวเต็มที่ ซึ่งเปนไปในขั้นตอนตางๆ — Vimokkha:
liberations; the eight stages of release)

1. ผูมีรูป มองเห็นรูปทั้งหลาย (ไดแก รูปฌาน 4 ของผูไดฌานโดยเจริญกสิณที่กํ าหนดวัตถุใน

กายของตน เชน สีผม — Remaining in the Fine-Material Sphere, one perceives
corporeal forms.)

2. ผูมีอรูปสัญญาภายใน มองเห็นรูปทั้งหลายภายนอก (ไดแก รูปฌาน 4 ของผูไดฌานโดย
เจริญกสิณกํ าหนดอารมณภายนอก — Not perceiveing internal corporeal forms, one

perceives corporeal forms externally.)

3. ผูนอมใจดิ่งไปวา “งาม” (ไดแก ฌานของผูเจริญวรรณกสิณ กํ าหนดสีที่งาม หรือเจริญ
อัปปมัญญา — One is intent on the thought, “It is beautiful”.)
4. เพราะลวงเสียซึ่งรูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะปฏิฆสัญญาดับไป เพราะไมใสใจ

นานัตตสัญญา จึงเขาถึงอากาสานัญจายตนะ โดยมนสิการวา อากาศหาที่สุดมิได (— One

attains and abides in the Sphere of Unbounded Space.)
5. เพราะลวงเสียซึ่งอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวง จึงเขาถึงวิญญาณัญจายตนะ

โดยมนสิการวา วิญญาณหาที่สุดมิได (— One attains and abides in the Sphere of

Unbounded Consciousness.)
6. เพราะลวงเสียซึ่งวิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวง จึงเขาถึงอากิญจัญญายตนะ โดย

มนสิการวา ไมมีอะไรเลย (— One attains and abides in the Sphere of Nothingness.)
7. เพราะลวงเสียซึ่งอากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวง จึงเขาถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ

อยู (— One attains and abides in the Sphere of Neither-Perception-Nor-Non-

perception.)
8. เพราะลวงเสียซึ่งเนวสัญญานาสัญญายตนะโดยประการทั้งปวง จึงเขาถึงสัญญาเวทยิตนิโรธ

อยู (— One attains and abides in the Cessation of Perception and Feeling.)

D.III.262,288; A.IV.306. ที.ปา.11/350/276; 453/328; องฺ.อฏก.23/163/315.
[,,,] ศีล 8 ดู [240] ศีล 8.