Page 245 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 10 245 [333]

contemplation on abandonment or overcoming)
6. วิราคสฺา (กํ าหนดหมายวิราคะวาเปนธรรมละเอียดประณีต — Viràga~: contemplation

on detachment)

7. นิโรธสฺา (กํ าหนดหมายนิโรธวาเปนธรรมละเอียดประณีต — Nirodha~: contem-
plation on cessation)
8. สพฺพโลเก อนภิรตสฺา (กํ าหนดหมายความไมนาเพลิดเพลินในโลกทั้งปวง — Sabbaloke

anabhirata~: contemplation on the non-delightfulness of the whole world)
9. สพฺพสงฺขาเรสุ อนิฏสฺา (กํ าหนดหมายความไมนาปรารถนาในสังขารทั้งปวง —Sabba-

saïkhàresu aniññha~: contemplation on the non-pleasantness of the whole world)
10. อานาปานสติ (สติกํ าหนดลมหายใจเขาออก — ânàpànasati: mindfulness of in-

and out-breathing)

ในขอ 9. อนิฏสฺา พระบาลีเดิมเปน อนิจฺจสฺา บาง อนิจฺฉาสฺา บาง.

D.III.291; A.V.109. ที.ปา.11/473/340; องฺ.ทสก.24/60/116.

[332] สัทธรรม 10 (ธรรมอันดี, ธรรมที่แท, ธรรมของสัตบุรุษ, หลักหรือแกนศาสนา —
Saddhamma: true doctrine; essential Dharma)

1.–9. โลกุตตรธรรม 9 (มรรค 4 ผล 4 นิพพาน 1 — Lokuttara-dhamma: the nine

supermundane states, viz., the Four Paths, the Four Fruitions and Nibbàna)
10. ปริยัติธรรม (ธรรมคือคํ าสั่งสอนอันจะตองเลาเรียน กลาวคือ พุทธพจน — Pariyatti-

dhamma: the text to be studied, i.e. the words of the Buddha)

(ฉบับอักษรโรมันยังไมไดพิมพ) สงฺคห.ฏีกา 65.

[333] สัมมัตตะ 10 (ภาวะที่ถูก, ความเปนสิ่งที่ถูก — Sammatta: rightness; right states)
8 ขอตน ตรงกับองคมรรค 8 ขอ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา

สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ และเพิ่ม 2 ขอ คือ
9. สัมมาญาณ (รูชอบ ไดแก ผลญาณ และปจจเวกขณญาณทั้ง 19 ประเภท — Sammà¤àõa:

right knowledge; right insight)
10. สัมมาวิมุตติ (หลุดพนชอบ ไดแก อรหัตตผลวิมุตติ — Sammàvimutti: right deliverance)
ธรรมหมวดนี้ เรียกชื่ออีกอยางวา อเสขธรรม (ธรรมของพระอเสขะ — Asekhadhamma:

qualities of the adept)
ดู [293] มรรคมีองค 8.

D.III.271,292; M.I.42; A.V.212. ที.ปา.11/362/286; 475/342; ม.มู.12/104/75; องฺ.ทสก.24/104/226;

ม.อ.1/260; องฺ.อ.2/319,474,481.