Page 67 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 2 67 [29]

1. ปญญาปยบัญญัติ หรือ อรรถบัญญัติ (บัญญัติในแงเปนสิ่งอันพึงใหรูกัน, บัญญัติที่เปน
ความหมาย, บัญญัติคือความหมายอันพึงกํ าหนดเรียก, ตัวความหมายที่จะพึงถูกตั้งชื่อเรียก —

Pa¤¤àpiya~, Attha~: the Pa¤¤atti to be made known or conveyed; concept)
2. ปญญาปนบัญญัติ หรือ นามบัญญัติ หรือ สัททบัญญัติ (บัญญัติในแงเปนเครื่องใหรู
กัน, บัญญัติที่เปนชื่อ, บัญญัติที่เปนศัพท, ชื่อที่ตั้งขึ้นใชเรียก — Pa¤¤àpana~, Nàma~,

Sadda~: the Pa¤¤atti that makes known or conveys; term; designation)

ปญญาปยบัญญัติ เรียกเต็มวา ปฺาปยตฺตา ปฺตฺติ, ปญญาปนบัญญัติ เรียกเต็มวา

ปฺาปนโต ปฺตฺติ
ปญญาปนบัญญัติ หรือ นามบัญญัติ แยกยอยออกเปน 6 อยาง คือ
1. วิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่มีอยู เชน รูป เวทนา สมาธิ เปนตน — Vijjamàna~:

designation of a reality; real concept)
2. อวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่ไมมีอยู เชน มา แมว รถ นายแดง เปนตน — Avijja-

màna~: designation of an unreality; unreal concept)

3. วิชชมาเนนอวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่ไมมี ดวยสิ่งที่มี เชน คนดี นักฌาน ซึ่งความจริง
มีแตดี คือภาวะที่เปนกุศล และฌาน แตคนไมมี เปนตน — Vijjamànena-avijjamàna~:

designation of an unreality by means of a reality; unreal concept by means of
real concept)

4. อวิชชามาเนนวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่มี ดวยสิ่งที่ไมมี เชน เสียงหญิง ซึ่งความ
จริง หญิงไมมี มีแตเสียง เปนตน — Avijjamànena-vijjamàna~: designation of a reality

by means of an unreality; real concept by means of an unreal concept)

5. วิชชมาเนนวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่มี ดวยสิ่งที่มี เชน จักขุสัมผัส โสตวิญญาณ
เปนตน — Vijjamànena-vijjamàna~: designation of a reality by means of a reality;

real concept by means of a real concept)
6. อวิชชมาเนนอวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติสิ่งที่ไมมี ดวยสิ่งที่ไมมี เชน ราชโอรส ลูก

เศรษฐี เปนตน — Avijjamànena-avijjamàna~: designation of an unreality by means
of an unreality; unreal concept by means of an unreal concept)

Pug.A.171; Comp.198. ปฺจ.อ.32; สงฺคห.49; สงฺคห.ฏีกา253.

[29] บุคคลหาไดยาก 2 (Dullabha-puggala: rare persons)
1. บุพการี (ผูทํ าอุปการะกอน, ผูทํ าความดีหรือทํ าประโยชนใหแตตนโดยไมตองคอยคิดถึงผล

ตอบแทน — Pubbakàrã: one who is first to do a favour; previous benefactor; ready
benefactor)

2. กตัญูกตเวที (ผูรูอุปการะที่เขาทํ าแลวและตอบแทน, ผูรูจักคุณคาแหงการกระทํ าดีของผู