Page 69 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 2 69 [35]

แลว ใฝแสวงธรรมอันเกษม คือ นิพพาน อันไมมีสภาพเชนนั้น — Ariya-pariyesanà: ariyan
or noble search)

สองอยางนี้ เทียบไดกับ อามิสปริเยสนา และ ธรรมปริเยสนา ที่ตรัสไวในอังคุตตรนิกาย;
แตสํ าหรับคนสามัญ อาจารยภายหลังอธิบายวา ขอแรกหมายถึงมิจฉาอาชีวะ ขอหลังหมายถึง

สัมมาอาชีวะ ดังนี้ก็มี.

M.I.161; A.I.93. ม.มู.12/313/314; องฺ.ทุกฺ.20/399/116.

[34] ปจจัยใหเกิดสัมมาทิฏฐิ 2 (ทางเกิดแหงแนวความคิดที่ถูกตอง, ตนทางของ

ปญญาและความดีงามทั้งปวง — Sammàdiññhi-paccaya: sources or conditions for the
arising of right view)

1. ปรโตโฆสะ (เสียงจากผูอื่น การกระตุนหรือชักจูงจากภายนอก คือ การรับฟงคํ าแนะนํ าสั่ง
สอน เลาเรียน หาความรู สนทนาซักถาม ฟงคํ าบอกเลาชักจูงของผูอื่น โดยเฉพาะการสดับ

สัทธรรมจากทานผูเปนกัลยาณมิตร — Paratoghosa: another's utterance; inducement
by others; hearing or learning from others)

2. โยนิโสมนสิการ (การใชความคิดถูกวิธี ความรูจักคิด คิดเปน คือ ทํ าในใจโดยแยบคาย

มองสิ่งทั้งหลายดวยความคิดพิจารณา รูจักสืบสาวหาเหตุผล แยกแยะสิ่งนั้นๆ หรือปญหานั้นๆ
ออก ใหเห็นตามสภาวะและตามความสัมพันธแหงเหตุปจจัย — Yonisomanasikàra: reasoned

attention; systematic attention; genetical reflection; analytical reflection)
ขอธรรม 2 อยางนี้ ไดแก ธรรมหมวดที่ [1] และ [2] นั่นเอง แปลอยางปจจุบันวา “องค

ประกอบของการศึกษา” หรือ “บุพภาคของการศึกษา” โดยเฉพาะขอที่ 1 ในที่นี้ใชคํ ากวางๆ แต
ธรรมที่ตองการเนน ก็คือ กัลยาณมิตตตา

ปจจัยใหเกิดมิจฉาทิฏฐิ ก็มี 2 อยาง คือ ปรโตโฆสะ และ อโยนิโสมนสิการ ซึ่งตรงขามกับ

ที่กลาวมานี้.
ดู [280] บุพนิมิตแหงมรรค 7, [293] มรรคมีองค 8

M.I.294; A.I.87. ม.มู.12/497/539; องฺ.ทุก. 20/371/110.

[35] ปาพจน 2 (วจนะอันเปนประธาน, พุทธพจนหลัก, คํ าสอนหลักใหญ — Pàvacana:

fundamental text; fundamental teaching)

1. ธรรม (คํ าสอนแสดงหลักความจริงที่ควรรู และแนะนํ าหลักความดีที่ควรประพฤติ —
Dhamma: the Doctrine)

2. วินัย (ขอบัญญัติที่วางไวเปนหลักกํ ากับความประพฤติใหเปนระเบียบเรียบรอยเสมอกัน —

Vinaya: the Discipline)
ดู [75] ไตรปฎก ดวย.

DII.154. ที.ม. 10/141/178.