Page 72 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[40] 72 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[40] อุปาทารูป หรือ อุปาทายรูป 24 (Upàdà-råpa: derivative materiality)

ก. ปสาทรูป 5 (รูปที่เปนประสาทสํ าหรับรับอารมณ — Pasàda-råpa: sensitive material
qualities)

1. จักขุ (ตา — Cakkhu: the eye)

2. โสตะ (หู — Sota: the ear)
3. ฆานะ (จมูก — Ghàna: the nose)

4. ชิวหา (ลิ้น — Jivhà: the tongue)

5. กาย (กาย — Kàya: the body)

ข. โคจรรูป หรือ วิสัยรูป 5 (รูปที่เปนอารมณหรือแดนรับรูของอินทรีย — Gocara-råpa or
Visaya-råpa: material qualities of sense-fields)

6. รูปะ (รูป — Råpa: form)

7. สัททะ (เสียง — Sadda: sound)

8. คันธะ (กลิ่น — Gandha: smell)
9. รสะ (รส — Rasa: taste)

0. โผฏฐัพพะ (สัมผัสทางกาย — Phoññhabba: tangible objects) ขอนี้ไมนับเพราะเปนอัน

เดียวกับมหาภูต 3 คือ ปฐวี เตโช และ วาโย ที่กลาวแลวในมหาภูต
ค. ภาวรูป 2 (รูปที่เปนภาวะแหงเพศ — Bhàva-råpa: material qualities of sex)

10. อิตถัตตะ, อิตถินทรีย (ความเปนหญิง — Itthatta: femininity)

11. ปุริสัตตะ, ปุริสินทรีย (ความเปนชาย — Purisatta: masculinity)
ง. หทัยรูป 1 (รูป คือหทัย — Hadaya-råpa: physical basis of mind)
*
12. หทัยวัตถุ (ที่ตั้งแหงใจ, หัวใจ — Hadaya-vatthu: heart-base)

จ. ชีวิตรูป 1 (รูปที่เปนชีวิต — Jãvita-råpa: material quality of life)

13. ชีวิตินทรีย (อินทรียคือชีวิต — Jãvitindriya: life-faculty; vitality; vital force)
ฉ. อาหารรูป 1 (รูปคืออาหาร — âhàra-råpa: material quality of nutrition)

14. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคํ าขาว, อาหารที่กิน — Kavaëiïkàràhàra: edible food;

nutriment)
ช.ปริจเฉทรูป 1 (รูปที่กํ าหนดเทศะ — Pariccheda-råpa: material quality of delimitation)

15. อากาสธาตุ (สภาวะคือชองวาง — âkàsa-dhàtu: space-element)

ญ. วิญญัติรูป 2 (รูปคือการเคลื่อนไหวใหรูความหมาย — Vi¤¤atti-råpa: material quality

*
ขอนี้ ในพระไตรปฎก รวมทั้งอภิธรรมปฎก ไมมี เวนแตปฏฐานใชคํ าวา วัตถุ ไมมี หทัย