Page 76 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[51] 76 พจนานุกรมพุทธศาสตร

Sammati-sacca: conventional truth)
2. ปรมัตถสัจจะ (ความจริงโดยปรมัตถ, ความจริงที่มีอยูในธรรมชาติ โดยไมขึ้นตอการยอม

รับของคน, ความจริงตามความหมายขั้นสุดทายที่ตรงตามสภาวะและเทาที่จะกลาวถึงได เชนวา
รูป นาม เวทนา จิต เจตสิก เปนตน — Paramattha-sacca: absolute truth)

AA.I.95; KvuA.34. องฺ.อ.1/100; ปฺจ.อ.153,182,241; ฯลฯ.

[51] สาสน หรือ ศาสนา 2 (คํ าสอน — Sàsana: teaching; dispensation)
1. ปริยัติศาสนา (คํ าสอนฝายปริยัติ, คํ าสอนอันจะตองเลาเรียนหรือจะตองชํ่ าชอง ไดแก

สุตตะ เคยยะ ฯลฯ เวทัลละ — Pariyatti-sàsana: teaching to be studied or mastered;
textual or scriptural teaching; dispensation as text) = [302] นวังคสัตถุสาสน

2. ปฏิบัติศาสนา (คํ าสอนฝายปฏิบัติ, คํ าสอนที่จะตองปฏิบัติ ไดแก สัมมาปฏิปทา อนุโลม-

ปฏิปทา อปจจนีกปฏิปทา (ปฏิปทาที่ไมขัดขวาง) อันวัตถปฏิปทา (ปฏิปทาที่เปนไปตามความมุง
หมาย) ธัมมานุธัมมปฏิปทา (ปฏิบัติธรรมถูกหลัก) กลาวคือ การบํ าเพ็ญศีลใหบริบูรณ, [128]

ความคุมครองทวารในอินทรียทั้งหลาย โภชเนมัตตัญุตา ชาคริยานุโยค สติสัมปชัญญะ,
[182] สติปฏฐาน 4, [156] สัมมัปปธาน 4, [213] อิทธิบาท 4, [258] อินทรีย 5, [228] พละ 5,

[281] โพชฌงค 7, [293] มรรคมีองค 8 — Pañipatti-sàsana: teaching to be practised;
practical teaching; dispensation as practice) ที่เปนสํ าคัญในหมวดนี้ ก็คือ [352] โพธิ-

ปกขิยธรรม 37.
1
Nd 143. ขุ.ม.29/232/175.
1
[52] สุข 2 (ความสุข — Sukha: pleasure; happiness)

1. กายิกสุข (สุขทางกาย — Kàyika-sukha: bodily happiness)
2. เจตสิกสุข (สุขทางใจ — Cetasika-sukha: mental happiness)

A.I.80. องฺ.ทุก.20/315/101.
2
[53] สุข 2 (ความสุข — Sukha: pleasure; happiness)
1. สามิสสุข (สุขอิงอามิส, สุขอาศัยเหยื่อลอ, สุขจากวัตถุคือกามคุณ — Sàmisa-sukha:

carnal or sensual happiness)
2. นิรามิสสุข (สุขไมอิงอามิส, สุขไมตองอาศัยเหยื่อลอ, สุขปลอดโปรงเพราะใจสงบหรือไดรู

แจงตามเปนจริง — Niràmisa-sukha: happiness independent of material things or

sensual desires; spiritual happiness)

A.I.80. องฺ.ทุก.20/313/101.

[54] สุทธิ 2 (ความบริสุทธิ์, ความสะอาดหมดจด — Suddhi: purity)
1. ปริยายสุทธิ (ความบริสุทธิ์บางสวน, หมดจดในบางแงบางดาน ไดแก ความบริสุทธิ์ของ