Page 75 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 2 75 [50]

2
[47] สมาธิ 3 (ความตั้งมั่นแหงจิต หมายถึงสมาธิในวิปสสนา หรือตัววิปสสนานั่นเอง แยก
ประเภทตามลักษณะการกํ าหนดพิจารณาไตรลักษณ ขอที่ใหสํ าเร็จความหลุดพน — Samàdhi:

concentration)
1. สุญญตสมาธิ (สมาธิอันพิจารณาเห็นความวาง ไดแก วิปสสนาที่ใหถึงความหลุดพนดวย

กํ าหนดอนัตตลักษณะ — Su¤¤ata-samàdhi: concentration on the void)

2. อนิมิตตสมาธิ (สมาธิอันพิจารณาธรรมไมมีนิมิต ไดแก วิปสสนาที่ใหถึงความหลุดพนดวย
กํ าหนดอนิจจลักษณะ — Animitta-samàdhi: concentration on the signless)

3. อัปปณิหิตสมาธิ (สมาธิอันพิจารณาธรรมไมมีความตั้งปรารถนา ไดแก วิปสสนาที่ใหถึง
ความหลุดพนดวยกํ าหนดทุกขลักษณะ — Appaõihita-samàdhi: concentration on the

desireless or non-hankering)

ดู [107] วิโมกข 3.

D.III.219; A.I.299; Ps.I.49. ที.ปา.11/228/231; องฺ.ติก.20/599/385; ขุ.ปฏิ.31/92/70.
[48] สังขาร 2 (สภาพที่ปจจัยทั้งหลายปรุงแตงขึ้น, สิ่งที่เกิดจากเหตุปจจัย — Saïkhàra:

conditioned things; compounded things)
1. อุปาทินนกสังขาร (สังขารที่กรรมยึดครองหรือเกาะกุม ไดแกอุปาทินนธรรม — Upà-

dinnaka-saïkhàra: kammically grasped phenomena)
2. อนุปาทินนกสังขาร (สังขารที่กรรมไมยึดครองหรือเกาะกุม ไดแกอนุปาทินนธรรมทั้งหมด

เวนแตอสังขตธาตุ คือนิพพาน — Anupàdinnaka-saïkhàra: kammically ungrasped
phenomena)

4 2 1
ดู [22] ธรรม 2 ; [41] รูป 2 ; [119] สังขาร 3 ; [185] สังขาร 4 ดวย.
AA.IV.50. องฺ.อ.3/223; วิภงฺค.อ.596.

[49] สังคหะ 2 (การสงเคราะห — Saïgaha: aid; giving of help or favours; act of

aiding or supporting)
1. อามิสสังคหะ (อามิสสงเคราะห, สงเคราะหดวยอามิส — âmisa-saïgaha: supporting

with requisites; material aid)
2. ธัมมสังคหะ (ธรรมสงเคราะห, สงเคราะหดวยธรรม — Dhamma-saïgaha: aiding by

teaching or showing truth; spiritual aid)

A.I.91. องฺ.ทุก.20/393/115.

[50] สัจจะ 2 (ความจริง — Sacca: truth)

1. สมมติสัจจะ (ความจริงโดยสมมุติ, ความจริงที่ขึ้นตอการยอมรับของคน, ความจริงที่ถือ
ตามความกํ าหนดหมายตกลงกันไวของชาวโลก เชนวา คน สัตว โตะ หนังสือ เปนตน —