Page 203 - Aardrijkskunde Vakstudie 2_1920

gemakkelijker en goedkoper werden. Het totaal aantal Belgen dat naar Frankrijk uitweek
mag omwille van deze statistische variabelen boven het half miljoen geraamd worden.

▪ Andere buurlanden, een meer marginaal fenomeen

Circa 1890 verbleven er slechts zo’n 13.000 Belgen in Nederland, 7.000 in Duitsland, 4.000
in Groot- Brittannië en 3.000 in Luxemburg. Gedurende WO I neemt de trek naar
Nederland en Groot-Brittannië toe, hoewel de meerderheid nadien is teruggekeerd.

▪ Vlamingen naar Wallonië, interne verschuivingen

Opvallend was dat veel gespecialiseerde arbeiders en technici die naar Frankrijk
emigreerden uit Wallonië afkomstig waren, het vroegst geïndustrialiseerde deel van
België. Het vertrek van vele Walen, die gemotiveerd waren door betere
inkomensvooruitzichten, maakte meer plaats vrij voor Vlamingen die naar het Waalse
industriebekken trokken. Een eerste innerlijke verschuiving situeerde zich in de jaren
1850-1860 en een tweede in de periode 1880-1914. Deze twee periodes vielen samen
met de agrarische crisissen van 1846 en 1885. Pas van latere datum is de trek van Vlaamse
boeren naar Waalse landbouwgebieden. De migratie naar Wallonië was een belangrijk
nevenverschijnsel van de Belgische emigratie.

▪ Noord- en Latijns-Amerika, de overzeese lokroep

Veel emigranten lieten zich verleiden door ronselaars die gratis reizen en vage beloften
over goedkope grond en hoge lonen voorhielden. Anderen werden door kennissen of
vrienden overtuigd. Via literatuur, volksliederen en media werd in België een sfeer van
exotisme en avontuur geschapen. In 1910 registreerden de interne bevolkingstellingen
van de Verenigde Staten niet minder dat 49.400 inwoners van Belgische herkomst. Ook
Canada was een begeerd uitwijkingsland. Rekening houdend met alle, vaak
onnauwkeurige, gegevens is voor de periode 1830-1940 een schatting aanvaardbaar van
een emigratie van 200.000 Belgen naar Noord-Amerika en 50.000 naar Latijns-Amerika.

▪ Belgisch Congo, de expatriation

Als buitenbeentje dient sinds 1880 de trek naar Congo vermeld te worden. In het laatste
decennium van vorige eeuw verbleven er 5.800 Belgen voor gemiddeld twee jaar in
Congo-Vrijstaat. Bij de aanhechting door België in 1908 verbleven er 1.700 Belgen en in
1958 kort vóór de onafhankelijkheid verbleven er 86.700 Belgen in Belgisch Congo. In
strikte zin gaat het hier niet om emigratie maar om wat men expatriation naar de kolonie
noemde. Het vertrek uit het vaderland om het land te dienen was in vele gevallen echter
een verbloeming voor wat wel degelijk een vertrek ‘om den brode’ was. Ook hier
emigreerden overwegend Franstaligen, met uitzondering van de duizenden overwegend
Vlaamse missionarissen. Ook Vlaanderen zond zijn zonen uit.

▪ Moderne emigratie

e
Uit OESO-cijfers blijkt dat er in de 21 eeuw jaarlijks nog steeds ruim 20.000 Belgen elders
hun heil zoeken. De meeste beslissingen om te vertrekken hebben een economische

1 AA VS 2 203 © 2019 Arteveldehogeschool