Page 105 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

4.3.3.3 Actualiteit
Thema’s en projecten dienen te vertrekken vanuit actuele maatschappelijke kwesties. Het
aan bod brengen van actualiteit bevordert niet alleen de relevantie van de inhouden, wat
de motivatie van de leerlingen verhoogt, het stimuleert ook de taalvaardigheid,
mediawijsheid en opbouw van het mentale kaartbeeld van de leerlingen. Actualiteit kan
bijgevolg een belangrijk onderdeel van NR(T) zijn. Actualiteit is dan ook niet vreemd voor
NR(T); frequent verschijnen er in de media berichten die geduid en begrepen kunnen
worden vanuit aardrijkskunde, natuurwetenschappen of techniek. Actualiteit kan niet
alleen als vertrekpunt dienen voor een thematische lessenreeks of project; het kan ook
als rode draad doorheen een les, lessenreeks of project gebruikt worden, de leerlingen
kunnen een opdracht of onderzoek uitvoeren met behulp van een actualiteitsbericht, en
ook bij voorbeelden, oefeningen, toetsen en examens kan actualiteit ingezet worden.

Het uitgewerkte voorbeeld voor deze didactische insteek gaat om een zelfstandige
opdracht waarbij leerlingen een actualiteitsbericht als belangrijkste leermiddel gebruiken
om het doel omtrent aardbevingen en vulkanen te bereiken. Ze gebruiken hierbij de
OVUR-techniek, wat ook vanuit onderzoekend leren gestimuleerd wordt.

4.3.3.4 Big Ideas
Binnen wetenschapsonderwijs wordt ook de link verwacht tussen actuele
maatschappelijke kwesties en wetenschappelijke conceptuele ideeën, zoals de big ideas.
Deze wetenschappelijke kernideeën zijn zeker bruikbaar in de interdisciplinaire
lesaanpak, aangezien ze de aparte vakdisciplines overstijgen. Het project Big Ideas, Great
Science (zie https://bigideasgreatscience.wordpress.com/) benoemde de kernideeën al
als een kader om lessen vorm te geven, en ook andere experts spreken over ‘kern-
concepten’ als voorbeelden van thema’s, als een paraplu om inhouden aan te brengen.

De uitgewerkte lesmaterialen voor deze didactische insteek laten de leerlingen kennis
maken met deze big ideas aan de hand van een reeks leerlingenproeven en zelfstandige
opdrachten, waarbij ook de leefwereld van de leerlingen aan bod komt. De kernideeën
worden visueel gemaakt met een symbool en worden via een poster zichtbaar gemaakt
in de klas. De kernideeën kunnen vervolgens doorheen alle volgende lessen NR(T) als een
rode draad ingezet worden om verschijnselen te analyseren, interpreteren en verklaren.

Meer info over de big ideas is ook te vinden bij §11.4.3 in het handboek Vakdidactiek
Aardrijkskunde van A. Steegen (red.).

4.3.3.5 Terreinstudie
Een geïntegreerde aanpak in NR(T) kan ook gerealiseerd worden via een terreinstudie. De
studie van de natuur, de ruimte en technische processen kan immers niet zonder reëel
contact met deze natuur, ruimte en technische processen en zonder te ervaren hoe iets
‘in de praktijk’ werkt. Het leerplan NR(T) verplicht dan ook tot een terreinstudie en het
uitvoeren van terreinwaarnemingen en -technieken bij meerdere doelen.

De binnen dit project ontworpen terreinstudie brengt de leerlingen naar de Bourgoyen-
Ossemeersen te Gent. Op deze locatie gaan de leerlingen met behulp van opdrachtfiches
actief op onderzoek om heel wat conceptuele doelen, die betrekking hebben op de drie
vakdisciplines, te concretiseren en al dan niet te bereiken. De leerlingen oefenen ook heel
wat procedurele vaardigheden in en ook transversale doelen komen aan bod.

2 AAVD 105 © 2020 Arteveldehogeschool