Page 104 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

4.3.3 Didactiek
(naar: Vandenbroele & Dhooge, 2020)

Katholiek Onderwijs Vlaanderen noemt de leerplannen NRT en NR ‘interdisciplinaire’
leerplannen. Wat dit precies betekent, ontdekte je eerder. In de leerplannen staat echter
genoteerd dat interdisciplinair werken niet steeds hoeft: sommige doelen kunnen
vakgericht of multidisciplinair aangepakt worden (Katholiek Onderwijs Vlaanderen, 2019).

In wat volgt worden vijf didactische insteken voor NR(T) toegelicht. Deze insteken werden
ontwikkeld binnen een praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek van
Arteveldehogeschool gedurende het academiejaar 2018-2019 waarbij onderzocht werd
hoe het geïntegreerd werken binnen de vakken aardrijkskunde, natuurwetenschappen en
techniek in de eerste graad secundair onderwijs kan gebeuren. De ontwikkelde
didactische insteken vormen een mix van verschillende onderwijs-aanpakken, die vooral
binnen de multidisciplinaire en interdisciplinaire vorm van vakkenintegratie geplaatst
kunnen worden. De didactische insteken kunnen, samen met de uitgewerkte
lesmaterialen, gedownload worden van www.natuurruimtetechniek.be.

4.3.3.1 Projectmatig werken
Zowel bij de inter- als transdisciplinaire aanpak wordt projectmatig werken als
onderwijsaanpak genoemd, en ook onderzoekend leren binnen wetenschapsonderwijs
wordt hiermee verbonden. Bij projectmatig werken beantwoorden leerlingen een
centrale onderzoeksvraag of bestuderen ze een vakoverschrijdend probleem door vanuit
verschillende disciplines de vraag of het probleem te benaderen. Bij voorkeur is de vraag
of het probleem afkomstig uit een authentieke en actuele context en sluit deze aan bij de
belevingswereld van de leerlingen. De leerlingen gaan in groep zelfstandig aan de slag en
zoeken via onderzoekend leren een antwoord op de vraag of het probleem.

Het uitgewerkt voorbeeldproject gaat om de actuele problematiek van
luchtverontreiniging. Via verschillende zelfstandige opdrachten komen de leerlingen
meer te weten over wat lucht eigenlijk is, onderzoeken ze de luchtkwaliteit, gaan ze
oorzaken en gevolgen van luchtvervuiling na en formuleren ze maatregelen om de
luchtvervuiling te beperken.

4.3.3.2 Thematisch werken met een brugles
Thematisch werken wordt genoemd bij zowel de multi- als de interdisciplinaire aanpak
van vakkenintegratie. Bij de multidisciplinaire aanpak worden verschillende doelen uit de
te integreren vakdisciplines onder één noemer, een thema, geplaatst. Deze vakspecifieke
doelen worden in een aantal lessen in de drie vakdisciplines elk afzonderlijk, maar wel
quasi gelijktijdig, behandeld. Bij interdisciplinair werken worden de verbanden tussen
deze doelen zichtbaar gemaakt via een brugles.

Voor het thema ‘kracht en beweging’ uit het leerplan NRT a-stroom werden bij wijze van
voorbeeld drie bruglessen uitgewerkt. Twee lessen kunnen gebruikt worden bij de opstart
van het thema, waarna vakspecifieke lessen binnen het thema volgen; één les is bedoeld
als synthese aan het einde van de vakspecifieke lessenreeksen. De vakspecifieke lessen
zelf werden niet uitgewerkt; leerkrachten hebben de didactische vrijheid om de optimale
leeromgeving te creëren voor hun specifieke leerlingen.

2 AAVD 104 © 2020 Arteveldehogeschool