Page 40 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

2.6 Waardengerichte geografie.
Terugblikkend op de vooroorlogse klassieke geografie valt het op hoe 'n gering belang de
waarden in de geografie kregen. Men dacht dat men ontrouw werd aan zijn discipline,
dat men verraad pleegde wanneer men iets anders behandelde dan het zichtbare
landschap.

Die angst is nog dikwijls te bespeuren, nl. bij de vraag "is dat wel geografie?". De radicale
en humanistische geografen zijn de eersten die daarmee duidelijk hebben gebroken.

▪ De radicale geografen stellen in het licht datgene waarover de klassieke
geografen angstvallig in hun wetenschappelijke hypothesen zwegen en ze
stellen vragen over de betekenis van dat zwijgen.

▪ De humanistische geografen zijn bekommerd over het concrete leefmilieu en
proberen te zien welke delen van de dromen en verwachtingen zich hebben
kunnen realiseren. P. Claval schreef in 1993 een boek met de sprekende titel
"La géographie au temps de la chute des murs". Met de val van de Berlijnse
muur verloor de radicale geografie veel van haar aantrekkelijkheid.

De dag van vandaag worden vele waardevolle kritische bemerkingen van de radicale
geografie nu samen met die van de humanistische verdisconteerd tot een nieuw
paradigma, dat de basis vormt van "waardegerichte geografie".

Deze is geboren uit het vermeld ouderpaar. En geen wonder dat het kind erg gelijkt op
de ouders, alhoewel me dunkt toch wat meer op de humanistische moeder dan op de
marxistische vader. De waardegeografie gelooft dat de wereld waarin wij leven geen
automatisch product is van blinde mechanismen, dat louter op basis van eng
wetenschappelijke hypothesen en theorieën te verklaren en te voorspellen is.

De wereld is een project dat niet af is maar door dromen en verwachtingen oproept tot
de juiste attitude en verantwoordelijkheid. De waardengerichte geografie ligt duidelijk
in de lijn van een gelukkige kentering die voelbaar is bij zovelen die bekommerd zijn om
de huidige en toekomstige wereld.

De bevrijdingstheoloog Leonardo Boff houdt een pleidooi voor een nieuw denkmodel of
paradigma, nl. "de mens verantwoordelijk voor de verdere uitbouw van onze bedreigde
planeet, die we liefhebben".

Mens en aarde moeten verweven worden met respect voor de relatieve zelfstandigheid
van beide. Is dat niet de rode draad die doorheen een waardegerichte geografie moet
lopen? De aarde is mooi en vruchtbaar, maar wat doen we ermee? Eenzelfde vraag in
feite die de christenen vandaag moeten stellen: welke toekomst heeft de planeet-aarde
en wat doen de christenen daarvoor vanuit hun geloof? Samen met de humanisten,
ecologisten, ja ook samen met sceptici en atheïsten, met zijn allen zijn we er
verantwoordelijk voor. Samen moeten we "de schreeuw van armen en aarde" horen. Boff
zegt daarbij dat de westerse milieuzorg onvoldoende de ecologische ellende van de
armen inschat. Vandaag zijn de meest bedreigde wezens niet de walvissen of de
pandaberen, maar wel de arme en misbruikte mensen. De mens is immers ook een wezen
van de aarde en die band moet hersteld worden tot heil van de mensen en van de planeet.

Misschien komt de beste milieuzorg neer op het uitroeien van armoede en van het
misbruiken van mensen. Dat laatste levert ons ook het verlangen op naar een nieuw man-
vrouwbeeld als reactie op de ontgoocheling van de kapitalistische economie, gebaseerd

2 AAVD 40 © 2020 Arteveldehogeschool