Page 38 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

machtspositie in stand te houden. De ruimte is geen gegeven op zich, maar het product
van sociale activiteiten.

Zelfs de schoolaardrijkskunde legt zulk wereldbeeld op, dat welgekomen is voor de
machthebbers.

Waar in de Middeleeuwen godsdienst als verantwoordingssysteem fungeerde, staat nu
de wetenschap in dienst van de huidige maatschappijstructuren. Daarom moet de
wetenschap "gedemythologiseerd" worden. De geografie moet een echte "sociale
relevantie" krijgen en marxistisch-radicaal worden.

Ze moet vertrekken van de concrete leefsituaties van de arbeiders en nadruk leggen op
de productiewijzen, de machtsverhoudingen en de tegengestelde belangen in de sociale
klassen. Ook de schoolaardrijkskunde moet de maatschappij doorzichtig maken. Slechts
als het sociaal-economisch systeem zal veranderd zijn, kan er sprake zijn van een
harmonische samenleving: "former geography simply seeks to understand the world,
whereas Marxism seeks to change it" (D. Harvey).

Het volstaat dus niet maatschappelijk relevante thema's te bestuderen, zoals armoede,
minderheidsgroepen enz. Geografie moet vooral pogen om tot sociale actie te komen, tot
effectief revolutionair engagement. In de VS kwam een specifiek marxistisch tijdschrift
"Antipode" (a radical joumal of geography) tot stand en in Frankrijk "Hérodote"
(Stratégies, géographies, idéologies). Daarin wordt erg van leer getrokken tegen "la
géographie des Etats Majors" in dienst van de machthebbers, de militairen ("la
géographie sert d'abord a faire la guerre"), de koloniale mogendheden, maar ook vandaag
de dag in dienst van de multinationals, de grote banken enz. Ook de "géographie des
professeurs" moet het ontgelden, nl. de aardrijkskundige kennis die via de school in de
maatschappij wordt ingepompt zonder kritische (bedoeld wordt marxistische)
maatschappijvisie en hoofdzakelijk gekenmerkt door een geheugenballast.

Wie heeft iets aan aardrijkskunde ?

- de leerkrachten, want het is hun
beroep

- het leger om gebieden te
verdedigen of te veroveren
- de bedrijven om hun markteting
en expansie mogelijk te maken…
(naar Hérodote)

Figuur 6
Figuur 5 (Hérodote, nr 4-1976).
2.5.3 Humanistische geografie
Evenals de radicale geografie is de humanistische benadering een reactie op het
ontoereikende van het natuurwetenschappelijk denken over sociale problemen. Beide
geografiebeoefeningen zijn duidelijk familie van elkaar.

▪ De radicale geografie stelt zich revolutionair-sociaal op, anti-kapitalistisch en
marxistisch, op actie gericht.

2 AAVD 38 © 2020 Arteveldehogeschool