Page 35 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

Een model kan aanvaard of verworpen worden, juist zijn of vals. Het kan ook rijk zijn aan
implicaties en bijgevolg een vruchtbare bron om nieuwe hypothesen te formuleren voor
verder onderzoek.

In de fysische geografie is het werken met modellen voldoende bekend, maar ook in de
sociaal-economische geografie vindt men ze terug in het voortbouwen op de ideeën van
von Thünen, Weber, Christaller, Lösch, maar ook in werken met isochronen,
invloedssferen enz.

Een uitloper van het theorie-paradigma vinden we in het denken en werken met
systemen (‘Earth System Science’). Zo is het zonnestelsel een systeem, waarvan zon en
planeten elementen zijn met onderlinge relaties, die positie en beweging bepalen.
Systemen hebben meestal subsystemen en vertonen een dynamisch evenwicht.

Figuur 2: ‘zaak’vakbenadering (Pride Physiotherapy & Nutrition, 2017). Figuur 3: multidisciplinair (Séguin).

Niet alleen in de fysische, maar ook in de sociaal-economische geografie bestaan zulke
"spatial systems" waarbij men het systeem ziet "as a whole because of the
interdependence of its parts" (Rapoport).

Zo vormt de stedelijke organisatie met hiërarchie en invloedssferen een stedelijk systeem,
terwijl een afzonderlijke stad daarvan een subsysteem is bestaande uit woonwijken
industrieterreinen, CBD als elementen. Op zijn beurt kan elk element als een
subsubsysteem beschouwd worden, bv. een woonwijk bestaat uit woonbuurten, winkels,
school, plein, straten. Op analoge wijze kan men het hebben over een landschapssysteem.

De recente revitalisatie van ‘systeemdenken’ blijkt o.m. uit het wetenschappelijk
onderzoek hierover en vormingen voor leerkrachten dienaangaande (Cox & Steegen,
2017).
Deze benadering vond vele jaren na datum ook ingang in de vanaf 2017 geïntroduceerde
leerplannen van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen en het GO! : ‘Het leerplan is een
integratie van aardrijkskunde en natuurwetenschappen en wil het ‘vakjes’-denken
overstijgen. Het systeemdenken staat dan ook centraal. Hierbij is het de bedoeling dat
leerlingen inzicht verwerven in het ontstaan en evolueren van het ecosysteem aarde.’
(Katholiek Onderwijs Vlaanderen, 2017) en ‘Systeemdenken als benaderingswijze kan
toegepast worden om de samenhang van de verschillende actoren in een geheel in beeld
te brengen (GO!onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, 2017).

Denken in systemen is in en leidt zelfs tot een interdisciplinaire aanpak om beter zicht te
krijgen op de samenhang van complexe problemen. De rapporten van de "Club van
Rome" en "Global Change" zijn in dat opzicht relevant.

2 AAVD 35 © 2020 Arteveldehogeschool