Page 37 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

Toegepaste geografie is in feite geografie, gericht op praktisch nut, in dienst van de
samenleving teneinde de aarde leefbaarder te maken, maar ook in dienst van bedrijven,
in dienst van de overheid op alle niveaus Ook hiervoor werd een grote stimulans gegeven
door de Tweede Wereldoorlog, toen de militaire operaties (de bezetting en vooral de
bevrijding) moesten steunen op geografische informatie, op "area analysis".

Ook de intrede van GIS (geografische informatiesystemen) in geografie ligt in dezelfde lijn.

2.5 Kritische benaderingswijzen (sinds 1970).

2.5.1 Heftige kritiek op de golden sixties.

Al vroeg in de jaren zeventig kwam de onvermijdelijke reactie op het teveel aan exacte
wetenschap s.s. en wiskunde. De frustratie groeide ingevolge de faling t.o.v. grote
wereldproblemen (armoede honger, onrechtvaardigheid, ongelijke ontwikkeling,
geweld, oorlog).

In de universitaire wereld krijgen richtingen als sociologie, psychologie, economie een
enorme ontplooiing De studentenrevoltes van 1968 hebben die reactie in de hand
gewerkt, maar toch ook de oliecrisis, de economische crisis, de werkloosheid en de
onzekere toekomst. Zelden werd dus een wetenschappelijk paradigma zo snel door een
nieuw gevolgd.

In de geografie werd duidelijk het interesseveld verlegd naar de sociale en ecologische
problemen en worden marxistische zienswijzen niet langer onder stoelen of banken
gestoken. De kwantitatieve methode had de mens tot een te meten object herleid, tot
een "homme machine" (P. Claval), in dienst van een kapitalistische economie (homo
economicus).

Het menselijk wezen met zijn meningen en waarden werd over het hoofd gezien. De
hypothetisch-deductieve methode was dikwijls een alibi om een gebrekkige regionale
kennis te verbergen.

Anderzijds zijn kwantitatieve data over menselijke gedragingen alleen maar voor rijkere
landen beschikbaar en dan nog slechts voor de laatste decennia. Modellen en hypothesen
zijn derhalve te sterk gebaseerd op westerse sociaal-economische patronen. Zelfs de
beste statistische methoden zijn derhalve niet in staat de gegevens neutraal te maken.
Door het verblindend enthousiasme van de kwantitatieve revolutie bleven ook vele
nuanceringen onzichtbaar tot die verblinding in de jaren zeventig ging afzwakken. "Let
one hundred flowers bloom" (A. Holt) werd dan ook het wachtwoord vanaf de jaren
zeventig. Die nuances krijgen nu de kans om uit te groeien tot nieuwe paradigma's. Het
geheel van deze zienswijzen kunnen we onderbrengen onder de term "kritische
geografie". Slechts de belangrijkste kritische benaderingswijzen komen hier ter sprake.

2.5.2 Radicale en marxistische geografie

D. Harvey en met hem vele dynamische geografen veranderen het geweer van schouder
en maken een grote ommezwaai van een theoretisch-kwantitatieve naar een
revolutionaire geografie, van een standaard burgerlijk denken naar een marxistisch
perspectief. De traditionele, maar ook de kwantitatieve geografie wordt verweten in
dienst te hebben gestaan van de liberaal-kapitalistische heersers teneinde hun

2 AAVD 37 © 2020 Arteveldehogeschool