Page 75 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

Figuur 15: Bantoekinderen (Debulpaep, De Roeck & Tilmont, 1982, p. 17)

3.5.2 Over Yankees, eskimo's en blambo's

3.5.2.1 Ze bestaan !
Zeggen dat er sindsdien niets veranderd is, zou afbreuk doen aan de belangrijke
vorderingen die gemaakt zijn sinds de dekolonisatie. Zo beweert geen enkel handboek
nog dat zwarten het minst beschaafd zijn, dat ze niets kunnen uitvinden of dat ze nooit
hard zullen werken. Even goed zal je nergens meer kunnen lezen dat er een significant
verschil zou zijn tussen de mentaliteit van een Vlaming en een Waal op basis van raciaal
bepaalde kenmerken. Terwijl er vroeger gesproken werd over "ongekunstelde muziek" en
"eenvoudige speeltuigen als gong, tamtam en alle slag van trommels" (dr. supra) hebben
handboeken het nu over "de originaliteit van instrumentatie en compositie" van
Afrikaanse muzikanten (Geogenie 3 & 4 ASO, 2002, p. 33). Ook de fascinatie voor
lichamelijke andersheid schijnt van de baan. De aandacht die in 1982 nog gevraagd werd
voor de huidskleur, het haar, de neus, de lippen en de schedelvorm van een aantal
gefotografeerde Bantoekinderen, lijkt ondertussen iets uit een beschamend verleden
(figuur 10). Toch is het zeker niet zo dat elementen uit de rassenleer volledig uit de
handboeken verdwenen zijn. Tot vandaag blijft het lesmateriaal verwijzen naar het blanke
ras, het gele ras, het zwarte ras en allerlei mengrassen. Deze verwijzingen komen vooral
voor bij de bespreking van niet-Europese samenlevingen.

Bij de beschrijving van Latijns-Amerika nemen raciale kenmerken bijvoorbeeld een
belangrijke plaats in. Zo komen ze in Werelddelen 4 (1997, p. 120) al als tweede punt aan
bod, na een korte situering van het wereldblok. De tekst verspreidt dezelfde ideeën als de
andere handboeken: "De Europese kolonisten vermengden zich met de indianen en met
de aangevoerde negerslaven zodat Latijns-Amerika zich kenmerkt door een talrijke groep
van mengrassen: mestiezen (Europees x indiaans), mulatten (Europees x Afrikaans),
zambo's (indiaans x Afrikaans)" (Werelddelen 4, 1997, p. 120, figuur 11). Iets oudere hand-
boeken deelden de indianen vaak in bij het gele ras en kwamen zo terug op de klassieke
classificatie in blanken, gelen en zwarten (Visie op leefruimten in de Sowjetunie en
Amerika, 1986, p. 91).

2 AAVD 75 © 2020 Arteveldehogeschool