Page 105 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫مقدمات تمکین ‪011 ................................................................‬‬

‫دبری‪ ،‬نیازی به اذن زوجه نیست (جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام‪ ،)018 ،01 ،‬طبع ًا وقتی وطی دبری از‬

‫مصادیق تمکین واجب قلمداد شود‪ ،‬مق ّدمات آن نیز وجوب یافته و به مجموعهی مق ّدمات تمکین‬

‫اضافه خواهند شد‪ .‬پس بر فرض قبول مبنای ا ّول‪ ،‬هر چند ممکن است تعیین مصادیق مق ّدمات‬

‫در هر موردی با مورد دیگر متفاوت باشد (جامع الأحکام الشرعیة (للسبزواري)‪ ،)271 ،‬ا ّما به هر حال انجام‬
‫هر نوع مق ّدمه ای که حقیقت ًا تمکی ِن متعارف در گروی آن‬
‫باشد‪ ،‬بر زن واجب خواهد بود(جامع‬ ‫المسائل(عربي ‪ -‬للفاضل)‪ -201 ،‬فقه المرأة المسلمة‪ ،)010 ،‬بنابراین دو دسته‬
‫از افعال از مح ّل بحث خارج خواهند‬

‫بود‪ ،‬یکی اعمالی که تمکی ِن کامل‪ ،‬به آنها وابستگی ندارد‪ ،‬و دیگری اعمالی که مق ّدمه نوع خا ّصی‬

‫از استمتاع هستند که تمکین متعارف محسوب نمیشود‪ ،‬زیرا وقتی تمکین غیر متعارف (مثل‬

‫وطی دبری یا ارتباط دهانی(‪ ))Oral Sex‬بر زن واجب نباشد‪ ،‬مق ّدمات آن نیز واجب نخواهد‬

‫بود‪.‬‬

‫تاثیر مق ّدمات در تح ّقق نشوز‬

‫ممکن است گمان شود که بحث از مق ّدمات تمکین فایده فقهی ندارد‪ ،‬زیرا آنچه بر زوجه‬
‫واجب شده است‪ ،‬اصل تمکین است‪ ،‬بنابراین حّتی در فرض ترک مق ّدمات تمکین‪ ،‬اگر زوجه‬
‫نسبت به اصل تمکین ممانعت نکند‪ ،‬هم به وظیفهاش عمل کرده است و هم مستح ّق نفقه خواهد‬

‫بود‪ ،‬ا ّما این برداشت اشتباه است‪ ،‬زیرا چنانکه فقهاء در تعریف تمکین بیان کرده اند‪ ،‬معیار در‬
‫تح ّقق تمکین‪ ،‬تمکین کامل است(المبسوط في فقهالإمامیة‪ ،)00 ،3 ،‬و تمکین کامل فقط در صورتی مح ّقق‬
‫میشود که زوجه آنرا با تمام مق ّدمات لازمه آن انجام دهد‪ ،‬زیرا تمکین به مجموعه ای از اعمال‬
‫اطلاق میشود که دربردارنده مق ّدمات و مقارناتی است که زمینه استمتاع کامل زوج از زوجه را‬
‫فراهم بیاورد‪ ،‬در واقع اهم ّیت مق ّدمات تمکین به قدری است که برخی از فقیهان ترک مق ّدمه‬
‫تمکین را در حکم ترک تمکین دانستهاند‪ ،‬گویی کسی که مق ّدمه تمکین را انجام ندهد‪ ،‬اصل ًا‬
‫تمکین کامل نکرده است‪ ،‬هر چند در ظاهر از اصل تمکین سر باز نمیزند‪ ،‬مثل ًا زنی که بوی بد‬

‫بدن یا لباسش را رفع نمیکند یا موی زاید بدنش را ازاله نمیکند‪ ،‬اگر این امر باعث نفرت مرد از‬

‫استمتاع از وی شود‪ ،‬هر چند خودش را در اختیار مرد قرار دهد و از اصل استمتاع ممانعت نکند‪،‬‬

‫ناشزه محسوب خواهد شد و مستح ّق نفقه نیست‪( ،‬جامع الأحکام الشرعیة (للسبزواري)‪ ،)238 ،‬به عبارت‬
‫دیگر‪ ،‬هر چیزی که مانع تح ّقق اص ِل استمتاع یا نقصان آن شود‪ ،‬از اسباب نشوز خواهد بود (جواهر‬