Page 109 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫مقدمات تمکین ‪017 ................................................................‬‬

‫اد ّله وجوب مق ّدما ِت تمکین‬

‫دلیل ا ّول‪ :‬وجوب مق ّدمی‬

‫است‪ ،‬انجام مق ّدمات تمکین را‬ ‫نبیرزخازیبااز فبقوهاجءو‪ ،‬ببهماق ّسدتنماهد ایینواکهجابص‪ِ ،‬للاتزممکدیاننسبترهانزدن‪،‬وباناجبرایب تنکانلیجفایم‬
‫مق ّدمات یا رفع موانع تمکین بر‬

‫عهده زن خواهد بود (مسالك الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام‪ ،)118 ،8 ،‬چرا که معیار در تح ّقق استمتاع‪،‬‬

‫استمتاع کامل است و وجود من ّفرات باعث نقصان استمتاع و به عبارت دیگر‪ ،‬مانع از تمکی ِن‬

‫کامل خواهد شد (مباني منهاج الصالحین‪ ، )007 ،01،‬از همین روی برخی معتقدند اگر زنی عیبی دارد که‬

‫مانع تمکین است‪ ،‬باید آنرا معالجه کند‪ ،‬زیرا رف ِع عیب‪ ،‬مق ّدمه تمکین است‪ ،‬و در این موارد‬
‫پرداخت هزینههای درمان نیز بر عهده خود زن است (کتاب نکاح (زنجانی)‪)3220 ،01 ،‬‬

‫اگر اشکال شود که شرط وجوب تمکین‪ ،‬عدم مانع شرعی یا عقلی از تمکین است (جواهر الکلام‬

‫في شرح شرائع الإسلام‪ ،)028 ،10 ،‬بنابراین در فرضی که زن مانعی از تمکین داشته باشد‪ ،‬نه تنها رفع آن‬
‫مانع از باب مق ّدمه تمکین‪ ،‬واجب نیست‪ ،‬بلکه به استناد وجود مانع‪ ،‬اصل تمکین نیز بر او واجب‬

‫نخواهد بود‪ ،‬پس مرد ح ّق الزام وی به تمکین یا مق ّدمات آن مانند معالجه عیوب را ندارد‪.‬‬

‫در پاسخ باید ابتداء انواع عیب را از نظر ثبوتی بیان نمود‪ ،‬سپس حکم آنها را از نظر اثباتی و‬
‫نظر ثبوتی‪ ،‬به طور ک ّلی‬ ‫اقتضای ادّله بررسی کرد‪،‬‬
‫تقسیم‬ ‫دو دسته‬ ‫مانع از تمکین به‬ ‫عیو ِب‬ ‫صورت موانع همیشگی‬ ‫از‬ ‫میشوند‪ :‬یکی عیوبی که‬
‫مو ّقت‬ ‫که مانع‬ ‫و دیگری عیوبی‬ ‫هستند‬ ‫به‬

‫محسوب میشوند‪ ،‬منظور از مانع همیشگی مانعی است که قابل رفع نباشد‪ ،‬مثل اینکه زنی در‬

‫اثر تصادف شدید و بروز عیبی در اندام تناسلیاش‪ ،‬توان همبستری را برای همیشه از دست بدهد‪،‬‬
‫در اینگونه موانع نمیتوان امتناع زن از مجامعت را عدم تمکین دانست‪ ،‬بلکه تعبیر عدم تم ُّکن‬

‫مناسبتر به نظر میرسد‪ ،‬چنین عیبی‪ ،‬اگر قبل از عقد حادث شود‪ ،‬باعث ثبوت ح ّق خیار عیب‬
‫برای مرد است‪ ،‬ولی اگر بعد از عقد حادث شود‪ ،‬چون تم ّکن از مجامعت‪ ،‬وجود ندارد‪ ،‬این عمل‬
‫واجب نخواهد بود‪ ،‬زیرا در فرض فعلی‪ ،‬اساس ًا رفع مانع مقدور نیست و در موارد عدم قدرت‪،‬‬
‫تکلیف ثابت نمیشود‪ ،‬چنانکه ترک مجامعت در این فرض‪ ،‬باعث تح ّقق عنوان نشوز هم نیست‬
‫بنابراین ترک تمکین مانع استحقاق نفقه نخواهد بود‪ ،‬نهایت ًا برای اینکه در پرداختن نفقه‪ ،‬ضرری‬