Page 107 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫مقدمات تمکین ‪012 ................................................................‬‬

‫است‪ ،‬هر چند برخی‪ ،‬عبارت مح ّقق را با احتمال ا ّول تفسیر کردهاند (جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام‪،‬‬
‫‪ ،)028 ،10‬ا ّما همین دو احتمال در تعابیر برخی دیگر از فقهاء نیز وجود دارد‪ ،‬مثل ًا ع ّلامه ح ّلی با‬

‫تعابیر مختلف در بعضی از کتب خود آورده است‪:‬‬
‫« یجب علی المرأة التمکین من الاستمتاع و إزالة المن ّفر»‪( ،‬قواعد الأحکام في معرفة الحلال و الحرام‪.)81 ،1 ،‬‬
‫در جای دیگر نوشته است‪«:‬یجب علی الزوجة التمکین من الاستمتاع‪ ،‬و تج ّنب المن ّفر»‪( ،‬إرشاد‬

‫تمکین‬ ‫ماه ّیت‬ ‫دایره‬ ‫از‬ ‫من ّفرات‬ ‫ازاله‬ ‫بودن‬ ‫بیرون‬ ‫احتمال‬ ‫ع ّلامه‪،‬‬ ‫کتب‬ ‫از‬ ‫‪.)11‬‬ ‫الأذهان إلی أحکام الإیمان‪،0 ،‬‬

‫دیگر‬ ‫هر چند در برخی‬

‫قویتر است‪ ،‬زیرا ایشان گاهی تمکین را به معنای صرف استمتاع دانسته (تحریر الأحکام الشرعیة علی‬
‫مذهب الإمامیة (ط ‪ -‬القدیمة)‪ ،)21 ،0 ،‬و ازاله من ّفر را واجب ندانسته است‪ ،‬و یا بدون ذکر واژه استمتاع‪،‬‬
‫ازاله من ّفرات را مستقیما به خود تمکین عطف کرده است (تبصرة المتعلمین في أحکام الدین‪ ،)020 ،‬بنابراین‬
‫به نظر ایشان مواردی مثل ازاله من ّفرات و تزیین زوجه و امثال اینها خارج از ماه ّیت تمکین هستند‪،‬‬

‫اهم ّیت بررسی این احتمالات در عبارات فقهاء بدان جهت است که در فرض شمول ماه ّیت‬
‫تمکین برای ازاله من ّفرات‪ ،‬ادّله وجوب تمکین‪ ،‬اجتناب از من ّفرات را نیز واجب مینمایند‪ ،‬ا ّما در‬

‫فرض خروجشان از ماه ّیت تمکین‪( ،‬چنانکه همینطور به ذهن میرسد) باید به دنبال دلیل‬
‫مستق ّلی برای اثبات وجوب شرعی مق ّدمات تمکین از جمله ازاله من ّفرات یا تزیین زوجه و امثال‬

‫آن بود‪ .‬در این زمینه بعضی از فقهاء انجام امور زمینهساز تمکین و یا پرهیز از منافرات زوج را از‬
‫مق ّدمات تمکین دانستهاند و برای آن استدلالهایی نیز ذکر نمودهاند که در ادامه بررسی خواهد‬

‫شد‪.‬‬

‫عنوان مشیر بود ِن ازاله من ّفرات‬
‫ممکن است گمان شود که ذکر عنوان ازاله من ّفرات در تعابیر فقهاء (قواعد الأحکام في معرفة الحلال و الحرام‪،‬‬
‫‪ ،)81،1‬به خاطر خصوص ّیتی در این عمل بوده است‪ ،‬بنابراین اگر ازاله من ّفرات از باب مق ّدمه واجب‬
‫یا هر دلیل دیگری واجب شمرده شده است‪ ،‬این حکم شامل سایر مق ّدمات مثل تزیین یا عطر‬

‫زدن و ‪ ...‬نمیشود‪.‬‬

‫ا ّما به نظر میرسد با تو ّجه به اینکه معیار در مق ّدم ّیت یک عمل برای تمکین‪ ،‬وابستگی تمکین‬
‫بدان عمل است‪ ،‬و ممکن است این وابستگی در اعمال دیگری مثل تزیین یا تع ّطر و ‪ ...‬نیز وجود‬