Page 92 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 92
ماهنامه داخلی گروههای تخصصی ،اسفند 11 ..................................... 0211
کلید واژه
وحدت و تعدد مطلوب ،معیار وحدت مطلوب ،معیار تعدد مطلوب ،آثاروحدت و تعدد مطلوب،
شرط فاسد ،خیار رویة .
مقدمه
یکی از اهدف اصلی مردم در معاملات اداره معیشت و تأمین نیازها است ،به همین جهت در
بسیاری موارد به اقتضای این هدف مهم متعلق معاملات را متناسب با اغراض خاص خود به
صورت مضیق قرار میدهند که یکی از این موارد ،معامله بر امور مشروط یا موصوف میباشد و
از آنجا که در این نوع معاملات امکان تخلف در وصف یا شرط مذکور وجود دارد این بحث مطرح
میشود که آیا در صورت تخلف ،معامله همچنان باقی است یا اینکه با فقدان وصف یا شرط معامله
هم باطل میشود .از این رو بررسی کیفیت تأثیر گذاری اوصاف و شروط در قراردادها دارای
اهمیت بوده که تحت عنوان « وحدت و تعدد مطلوب در قراردادها » مورد بحث قرار میگیرد .
گفتار اول :معیار وحدت و تعدد مطلوب
ـ معیار تعدد مطلوب
در عبارت فقهاء سه معیار برای تعدد مطلوب بیان شده است:
الف ) عدم دخالت وصف در حقیقت متع ّلق عقد
چنانچه وصف دخیل در حقیقت مبیع نباشد و در نتیجه تخلف وصف به لحاظ عرفی موجب تغایر
موصوف با موجود نگردد به این معنا که گفته شود مبیع فاقد اوصاف مأخوذ در آن است نه مغایر،
در این صورت معلوم میشود که ذات بدون وصف هم مطلوبیت دارد زیرا چنین وصفی اگر چه در
انشاء بعنوان قید هم ذکر شده باشد از نظر عرف قید محسوب نمیشود بلکه از باب تعدد مطلوب
خواهد بود(کتاب المکاسب ( القدیمه ) ج ،0ص.) . 203
ب ) دلیل دال بر حکم
به این معنا که به عنوان مثال اگر در معاملات مشروط به شرط فاسد یا بیع موصوف شخصی در
صورت انتفاء وصف از دلیل فهمیده شود که وصف یا شرط از باب تعدد مطلوب بوده است حکم
