Page 87 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫وجه صحت معاملات مبتنی بر اشتباه در وصف جانبی‪82.................................‬‬

‫نائینی به پاسخ آخوند خراساني وارد نیست‪ .‬البته این مناقشهی فقه العقود از کلام آخوند خراساني‬

‫نیز قابل استفاده است‪ ،‬چون ایشان در مورد وصف عرضی چنین میفرماید‪« :‬هذا بخلاف ما إذا‬
‫لم یکن القید رکنا له‪ ،‬فا ّن کونه کذلك نوع ًا‪ ،‬قرینة عرف ًا علی أ ّن ال ُمنشأ بصیغة ک ّل منهما شیئان‪،‬‬
‫طلب الواجد إن کان‪ ،‬و ا ّلا فطلب الفاقد‪ ،‬و هکذا العقد مع صورتي الوجدان و الفقدان»( حاشیة‬

‫المکاسب (للآخوند)‪ ،‬ص‪.)020‬‬

‫از کلام سید یزدی نیز همین مناقشه فهمیده میشود‪ .‬چون ایشان نیز ملاک تعدد مطلوب را فهم‬
‫عرفی و نوع معامله کنندهها بیان میکنند‪ .‬ایشان در این باره میفرماید‪« :‬نقول إ ّن الوصف و إن‬
‫کان مذکورا في الإنشاء بعنوان القید ّیة إ ّلا أ ّنه في العرف لا یع ّد قیدا بل هو من باب تع ّدد المطلوب‬
‫و یجري علیه حکمه إ ّما لأ ّنه کذلك في إرادة المنشئ أیضا في الحقیقة و إن کان قیدا في ال ّصورة‬
‫أو لأ ّن العرف یجري علیه حکم تع ّدد المطلوب و إن لم یکن کذلك في قصده و السّر في حکمهم‬

‫کذلك هو کونه کذلك في أغراض نوع المعاملین و إن لم یکن کذلك في هذین المتعاقدین بل في‬

‫الحقیقة یکون کذلك في حاق قصدهما و باطن قلبهما أیضا و إن کانا غافلین عنه»( حاشیة المکاسب‬

‫(للیزدي)‪ ،‬ج‪ ،0‬ص‪.)21‬‬

‫در نتیجه اشکال محقق نائینی به این پاسخ – یعنی تعدد مطلوب‪ -‬وارد نیست‪ ،‬بلکه عمده اشکال‬

‫این پاسخ همان دو وجهی است که قبل از اشکال محقق نائینی بیان شد‪.‬‬

‫تصحیح پاسخ تعدد مطلوب با تفسیر سوم از تعدد مطلوب‬

‫تفسیر سومیاز تعدد مطلوب وجود دارد که بر اساس آن هیچ یک از اشکالات مطرح شده تا اینجا‬

‫بر این پاسخ وارد نیستند‪ .‬و آن این است که گفته شود تعدد مطلوب در اینجا به معنای «بیعین‬

‫علی تقدیرین» یا «یک بیع مطلق و یک بی ِع علی تقدیر عدم تمامیة البیع الاول» نیست تا مناقشه‬
‫مولف فقه العقود و حضرت امام وارد شود‪ ،‬و به معنای «انحلال بیع واحد به دو بیع» هم نیست‬

‫تا اشکال شود که انحلال بیع نسبت به اوصاف معنا ندارد‪.‬‬

‫تفسیر سوم میگوید مراد از وحدت مطلوب در اوصاف ذاتی و تعدد مطلوب در اوصاف عرضی‬

‫مطلوب‪ ،‬فقط‬ ‫بمهعاممطللهودابریوما نحهددتوع ّلمعقامگلرهفت‪.‬همانتسهاتد‪.‬رلمکوانر ِددرومحوداردت‬ ‫در خارج فقط یک‬ ‫این است که‬
‫تعدد مطلوب‪،‬‬ ‫قرار وجود دارد که‬ ‫یک التزام و‬