Page 411 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

อัลคีน (alkene) 383

7.4.8 ปฏิกิริยาไฮโดรโบเรชัน–ออกซิเดชัน
(Hydroboration–Oxidation reaction)
ปฏิกิริยาไฮเดรชันโดยใช้กรดเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาจะให้สารผลิตภัณฑ์ตามกฎของ
มาร์คอฟนิคอฟ กล่าวคือ หมู่ OH จะเข้าทำปฏิกิริยาฝั่งที่คาร์โบแคทไอออนเสถียรมากกว่า แต่ถ้าหาก

อยากได้ผลิตภัณฑ์เป็นแบบแอนติมาร์คอฟนิคอฟ ปฏิกิริยาไฮโดรโบเรชัน–ออกซิเดชัน จะเป็นอก
ี
ั
ทางเลือกหนึ่ง ปฏิกิริยานี้ถูกค้นพบและพฒนาโดย H. C. Brown ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมี ในปี
คศ. 1979 โดยเขาใช้บอเรน (BH3) เติมเข้าไปในอัลคีน โดยอะตอมของโบรอนจะเข้าเติมที่คาร์บอน
อะตอมด้านที่หมู่แทนที่น้อยกว่า และไฮโดรเจนจะเข้าที่หมู่แทนที่มากกว่า (เหตุผลจะกล่าวในหัวข้อ

ถัดไป) ได้เป็นสารประกอบอัลคิลโบเรน หลังจากนั้นจึงทำปฏิกิริยาออกซิเดชันเปลี่ยนโบรอนให้เป็นหมู่
OH โดยสารออกซิไดซิงเอเจนต์ที่นิยมใช้คือ H2O2 ในเบส NaOH จนได้สารผลิตภัณฑ์เป็นแอลกอฮอล์
ที่หมู่ OH ถูกเติมแบบแอนติมาร์คอฟนิคอฟ ซึ่งมีสมการทั่วไปดังแสดง

❑ ไฮโดรโบเรชัน เป็นการเติม BH3 เข้าไปที่พันธะคู่ของอัลคีน เกิดเป็นอัลคิลโบเรน

❑ ปฏิกิริยาออกซิเดชัน (oxidation) เป็นขั้นที่เปลี่ยนพันธะ C–B ไปเป็น C–OH

ตัวอย่างปฏิกิริยาไฮโดรโบเรชัน–ออกซิเดชันของ 2-methylbut-2-ene ซึ่งเป็นอัลคีนที่ไม่สมมาตรดัง

แสดง

7.4.8A บอเรน (BH3)
ิ
บอเรนจัดเป็นกรดลิวอิส ทำหน้าที่รับอเล็กตรอน (เนื่องจากค่า EN ของ B
ต่ำว่า H ทำให้ B แสดงสภาพขั้วบวก (partial positive charge) โดยปกติแล้วบอเรนมักจะพบอยู่ใน
ั
รูปของ ไดบอเรน (diborane) สารไดบอเรนเป็นไดเมอร์ของบอเรน (BH3) สองโมเลกุลเชื่อมกน โดยมี
โปรตอนอยู่ระหว่างสองโมเลกุล โครงสร้างดังแสดง