Page 595 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]
P. 595
แอกอฮอล์ 567
ตารางที่ 10.4 ชนิดของปฏิกิริยาของแอลกอฮอล์
ชนิดของปฏิกิริยา
10.10.2 ปฏิกิริยาการขจัดน้ำของแอลกอฮอล์ โดยใช้ POCl3 และ ไพริดีน
(Dehydration of alcohol using POCl3 and pyridine)
เนื่องด้วยสารอินทรีย์บางชนิดว่องไวต่อกรด หากทำปฏิกิริยาการขจัดน้ำโดยใช้กรด
เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาจะทำให้หมู่ฟังก์ชันที่ว่องไวต่อกรดจะเสียหายไปด้วย นักเคมีจึงพยายามคิดค้น
ปฏิกิริยาการขจัดน้ำของแอลกอฮอล์ภายใต้สภาวะเบส (เบสในกรณีนี้คือไพริดีน) รีเอเจนต์ที่นิยมใช้
คือ POCl3 และ ไพริดีน (pyridine) เมื่อนำแอลกอฮอล์มาทำปฏิกิริยากับ POCl3 และ ไพริดีน จะ
์
ั
เกิดสารผลิตภัณฑเป็นอลคีนเกิดขึ้น ตัวอย่างเช่น เมื่อนำ cyclohexanol ทำปฏิกิริยากับ POCl3 และ
ไพริดีน จะเกิดสารผลิตภัณฑ์เป็น cyclohexene ดังแสดง
ปฏิกิริยาสุทธิเสมือนเป็นการขจัดน้ำออก
กลไกการเกิดปฏิกิริยานี้ แสดงในภาพที่ 10.12 เนื่องด้วย OH จัดเป็น leaving
group ที่แย่ ดังนั้นในขั้นแรก (step [1]) จะเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนหมู่ OH ให้เป็น leaving group
ที่ดี โดยหมู่ OH จะทำหน้าที่เป็นนิวคลีโอไฟล์เข้าชนที่ P อะตอมของ POCl3 จากนั้นไพริดีนจะทำ
หน้าที่เป็นเบสมาดึง H จากออกซิเจนอะตอม เกิดเป็น O-POCl2 ซึ่งเป็น leaving group ที่ดี (ภาพที่
10.12, step [1]) ในขั้นที่ 2 (step [2]) ไพริดีนจะมาดึง H ที่ตำแหน่งเบต้า (β-hydrogen) เพื่อสร้าง
พันธะไพน์ และมีการขจัด OPOCl2 ออกเป็น leaving group
