Page 600 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

572 เคมีอินทรีย์ (Org. Chem)

ความว่องไวต่อปฏิกิริยาเพิ่มขึ้น

–
เนื่องด้วย Cl มีความเป็นนิวคลีโอไฟล์น้อย อันเนื่องจากขนาดไอออนที่
–
–
เล็กกว่า Br และมีค่า EN สูงจึงให้อิเล็กตรอนได้ยาก ความเป็นนิวคลีโอไฟล์ของ Cl จึงน้อย ดังนั้น
จึงมีการใส่ ZnCl2 ซึ่งเป็นกรดของลิวอิสมีหน้าที่ช่วยให้ปฏิกิริยาระหว่างแอลกอฮอล์กับ HCl เกิดได้ดี
ยิ่งขึ้น ดังแสดง

ในกรณีที่สารตั้งต้นเป็น 2˚ และ 3˚ แอลกอฮอล์ ทำปฏิกิริยากับ HCl
โดยมี ZnCl2 นั้น จะเกิดผ่านกลไกการเกิดปฏิกิริยาแบบ SN1 โดยในขั้นแรก ZnCl2 จะเข้าไปโคออดิ
เนตกับอะตอมของออกซิเจน เกิดเป็น alcohol-zinc chloride complex แล้ว Zn จะดึงออกซิเจน
อะตอมออกเกิดเป็น 2°/3° คาร์โบแคทไอออน แล้ว Cl จึงเข้าชนสร้างพันธะ C—Cl ดังแสดงในภาพ
–
ที่ 10.15

Mechanism 10.15 | กลไกการเกิดปฏิกิริยาระหว่าง 2°/3° แอลกอฮอล์ กับ HCl ผ่านกลไกแบบ S N1

Step [1] ZnCl2 โคออดิเนตที่หมู่ OH แล้วเกิดเป็นคาร์โบแคทไอออน

Step [2] คลอไรด์ไอออนเข้าชนที่คาร์โบแคทไอออน เกิดเป็นอัลคิลคลอไรด์

ภาพที่ 10.15 กลไกการเกิดปฏิกิริยาระหว่าง 2° แอลกอฮอล์ กับ HCl โดยมี ZnCl 2 เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา

ปรับปรุงจาก: Wade, L. G., & Simek, J. W. (2013). Organic Chemistry. Pearson Education Limited.

ถ้าสารตั้งต้นเป็น 1˚ แอลกอฮอล์ (butan-1-ol) ZnCl2 จะเข้าไปโคออดิ-
เนตกับอะตอมของออกซิเจนของแอลกอฮอล์แต่จะไม่ทำลายพันธะ C—O ออก (step [1]) เนื่องจาก
จะเกิดเป็น 1˚ คาร์โบแคทไอออนซึ่งไม่เสถียร ZnCl2 เพียงแค่เขาไปโคออดิเนต แล้ว Cl จะเข้ามาชน
–
้