Page 18 - Local Vegetables

17.หวำย

Family : Arecaceae (Palmae)
Subfamily : Lipidocaryoideae

ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์: พืชในสกุลหวำยทุกชนิดมีลักษณะล ำต้นปนปำย มีทั้งล ำต้น
่
ี
่
่
เดี่ยวหรือเปนกอ ซึงหวำยต้นเดี่ยวเมือตัดล ำต้นแล้งจะไม่แตกต้น
็
่
ใหม่ ส่วนหวำยกอสำมำรถทยอยตัดได้ และมีกำรแตกต้นใหม่ทีตำ
่
ใกล้ซอกใบบริเวณโคนต้น ข้อที 2-3 หวำยบำงชนิด เชน Calamus
่
็
่
่
trachycoleus หนอทีแตกใหม่จะพัฒนำเปนไหลยำวได้มำกกว่ำ 3 เมตร
1. รำกหวำยมีระบบรำกแขนง และรำกฝอย ทีแตกรำกแขนงออกในแนวรำบ และแนวดิ่ง แตมักเจริญเปนรำกแขนงในแนวรำบ
่
่
็
่
่
ใกล้ผิวดิน และสำนกันแนน อำจแพรไกลได้ถึง 5-8 เมตร รอบล ำต้น
ู
่
2. ล ำต้นหวำยมีลักษณะกลม แตบำงชนิดมีรปทรงสำมเหลียม ขนำดล ำต้นเล็กจนถึงใหญ ขนำดตั้งแต 15 มิลลิเมตร จนถึง 10 เซนติเมตร ถูก
่
่
่
ห่อหุ้มด้วยกำบใบหรือกำบห้มล ำ ล ำต้นสงได้มำกกว่ำ 2 เมตร บริเวณโคนต้นใหญ และเรียวเล็กลงเรื่อยๆจนถึงปลำย ล ำต้นเปนปล้อง มีข้อ ต้น
ู
ุ
่
็
็
อ่อนมีสีขำวครีม ใช้น ำประกอบอำหำร มีรสฝำด และขมเล็กน้อย เมือแกจะเปลียนเปนสีเขียว และมีเส้นใยเหนียวแข็ง บำงชนิดมีมือเกำะ แทงออก
่
่
่
บริเวณส่วนข้อของล ำต้น ส่วนยอดอ่อนนิยมน ำมำปรุงเปนอำหำรได้เช่นกัน
็
3. ใบหวำยประกอบด้วย 3 ส่วน คือ กำบใบ (leaf sheath) ก้ำนใบ (rachis) และใบ (leaflet) แทงออกบริเวณ
• กำบใบหรือกำบห้มล ำ จะแทงออกบริเวณข้อ ห้มสลับทับเหลียมกันตลอดล ำต้นตอนบน เมือแกจะหลุดรวงทิงรอยแผลตำมข้อ กำบห้มล ำนีจะเปน
็
้
่
่
่
ุ
้
่
ุ
ุ
่
่
่
็
ุ
่
ส่วนโคนของใบ และเปนส่วนทีมีหนำมเกิดในลักษณะแตกตำงกันตำมพันธ์ ทั้งขนำด สี และกำรเรียงตัว ซึงช่วยในกำรจ ำแนกชนิดหวำยได้ แตหวำย
บำงชนิดอำจไม่มีหนำมบริเวณกำบใบ สวนบริเวณด้ำนในบริเวณตอนบนของโคนกำบใบจะมีเยื่อบำงๆทีเรียกว่ำ ocrea ซึงจะผุกรอนเมือใบแก และ
่
่
่
่
่
่
่
รวง บำงชนิดจะมี ocrea ทีเด่นชัดจำกกำรพองโตออกมำให้เห็น
่
• ก้ำนใบ ลักษณะก้ำนใบ และหนำมทีเกิดจะแตกตำงกันตำมพันธ์แตละชนิด บำงชนิดบริเวณกำบห้มล ำบริเวณด้ำนล่ำงของโคนกำบใบทีเปน ocrea
่
ุ
่
็
่
ุ
่
จะพองโตเปนสันนน เรียกว่ำ เข่ำ (knee) ทีเชื่อว่ำท ำหน้ำทีจัดเรียงตัวใบหวำยจำกแนวดิ่งมำส่แนวรำบ
็
ู
่
่
ู
4.ผลหวำยมีลักษณะเปนเกล็ดเรียงซ้อนกันในทิศปลำยผลมำฐำนผล แตผลหวำยบำงชนิดจะมีลักษณะเกร็ดแบบหนำมคล้ำยผลระก ำ สีของเปลือก
่
็
่
็
่
่
่
ผลมีหลำยสีตำมชนิดหวำย ผลอ่อนจะมีสีเขียวอ่อน และเขียวเข้มเมือแก และเมือสุกจะเปลียนเปนได้หลำยสี เชน สีเหลือง สีแดง และสีขำว
้
่
แตกตำงกันตำมสำยพันธ์ เมือสุกจัดจะมีสีคล ้ำด ำ ขนำดผลมีตั้งแตเท่ำเมล็ดข้ำวโพดจนถึงเท่ำลกพุดทรำหรือเท่ำหัวแม่มือ และเปลือกผลเมือสุก
่
ู
ุ
่
่
้
ุ
็
สำมำรถรับประทำนได้ เนือมีรสหวำน ส่วนด้ำนในเปนเมล็ด อำจมีเมล็ดเดียวหรือบำงพันธ์มีได้ 2-3 เมล็ด/ผล ลักษณะเมล็ดคอนข้ำงกลม และ
่
แบนรี
ู
่
่
็
้
ประโยชน์: ยอดอ่อน ดอกอ่อน หนออ่อน น ำมำปรุงอำหำรได้หลำยเมน อำทิ แกงอ่อม แกงหวำย แกงจืด รวมถึงลวกเปนผักจิมน ้ำพริก เชน หวำย
็
โคก หวำยดง หวำยหำงหน หวำยนั่ง หวำยขม เปนต้น
ู
ทีมำ: หวาย และประโยชน์จากหวาย | พืชเกษตร.คอม (puechkaset.com)
่