Page 40 - Local Vegetables

39.ตะขบ(ตะกบ)

ชื่อสำมัญ: Calabura, Jam tree, Jamaican cherry, Malayan Cherry
ู
ชื่อวิทยำศำสตร์ : Muntingia calabura L. ปัจจุบันจัดอย่ในวงศ์ MUNTINGIACEAE
่
่
่
่
สมุนไพรตะขบ มีชื่อท้องถินอื่น ๆ ว่ำ ครบฝรั่ง (สุรำษฎร์ธำนี), หม่ำกตะโกเสะ (กะเหรี่ยงแดง), ตำกบ (ม้ง), เพียนหม่ำย (เมียน), ตะขบฝรั่ง (ไทย)
็
เปนต้น
ลักษณะของตะขบ: ต้นตะขบ จัดเปนไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนำดเล็ก มีควำมสงได้ประมำณ 5-7 เมตร และอำจสงได้ถึง 10 เมตร แตกกิ่งก้ำนแผ ่
ู
ู
็
้
้
ุ
้
็
่
ุ่
ขนำนกับพืนดิน เปลือกล ำต้นเรียบเปนสีเทำ ตำมกิ่งอ่อนมีขนนมขึนปกคลม ตะขับหรือตะขบฝรั่งนีมีถินก ำเนิดในอเมริกำกลำงและอเมริกำใต้ พบ
ปลกเปนไม้ประดับหรือไม้ผลทั่วไปในเขตร้อน ในประเทศพบปลกเปนไม้ประดับหรือไม้ผล และมักพบขึนเปนวัชพืชตำมทีรกร้ำงว่ำงเปล่ำตำมปำ ่
็
้
่
ู
็
ู
็
ุ
้
โปรงทั่วไป หรือมักขึนเองตำมธรรมชำติทีนกและสัตว์ขนำดเล็กถ่ำยมูลเมล็ดตะขบทิงไว้ สำมำรถขยำยพันธ์ได้เองโดยวิธีกำรเพำะเมล็ด ออกดอก
้
่
่
และติดผลได้ตลอดทั้งป ี
็
็
ใบตะขบ ใบเปนใบเดี่ยว ออกเรียงสลับแบบทแยงกัน ลักษณะของใบเปนรปไข่แกมขอบขนำน ปลำยใบเรียวแหลม โคนใบมนหรือข้ำงหนึง ่
ู
มนส่วนอีกข้ำงหนึงแหลม ส่วนขอบใบจักเปนซีฟันเล็ก ๆ ใบมีขนำดกว้ำงประมำณ 1.5-3.5 เซนติเมตร และยำวประมำณ 4.5-9 เซนติเมตร หลังใบ
่
่
็
ู
็
ู
ุ่
็
ด้ำนบนเปนสีเขียว ส่วนท้องใบด้ำนล่ำงเปนสีนวล หลังใบและท้องใบมีขนนมจับดจะร้สึกเหนียวมือเล็กน้อย เส้นแขนงใบมี 3-5 เส้น ก้ำนใบยำว
ประมำณ 0.2-0.6 เซนติเมตร และมีขน โคนก้ำนเปนปม ๆ
็
็
็
ู่
็
ดอกตะขบ ออกเปนดอกเดี่ยวหรือออกเปนค โดยจะออกบริเวณเหนือซอกใบ ดอกเปนสีขำว เมือดอกบำนจะมีขนำดเส้นผ่ำนศนย์กลำง
ู
่
็
้
ประมำณ 2 เซนติเมตร กลีบดอกย่นเปนสีขำวมี 5 กลีบ ลักษณะของกลีบดอกเปนรปไข่กลับปอม ๆ ปลำยกลีบมน มีขนำดกว้ำงประมำณ 9
ู
็
มิลลิเมตร และยำวประมำณ 11 มิลลิเมตร ส่วนกลีบเลียงมี 5 กลีบ ไม่ติดกัน เปนสีเขียว ลักษณะเปนรปหอก ปลำยกลีบแหลมเปนหำงยำว โคน
ู
็
็
้
็
กลีบตัด กลีบด้ำนนอกมีขนขึนปกคลุม ส่วนด้ำนในเกลียง กลีบเลียงมีขนำดกว้ำงประมำณ 3 มิลลิเมตร
้
้
้
ู
และยำวประมำณ 10-12 มิลลิเมตร ดอกมีเกสรเพศผ้จ ำนวนมำก ก้ำนเกสรยำวประมำณ 5-6.5
่
่
่
มิลลิเมตร เกลียง ส่วนก้ำนเกสรเพศเมียสั้น ภำยในมี 5-6 ชอง แตละชองจะมีไข่อ่อนจ ำนวนมำก ก้ำน
้
ดอกยำวประมำณ 1.5-1.6 เซนติเมตร มีขน
ผลตะขบ หรือ ลกตะขบ ผลเปนผลสด ลักษณะของผลเปนรปทรงกลม มีขนำดเส้นผ่ำนศนย์กลำง
ู
ู
ู
็
็
่
็
็
ประมำณ 0.75-1.5 เซนติเมตร เปลือกผลบำง ผลอ่อนเปนสีเขียว เมือสุกแล้วจะเปลียนเปนสีแดง ผลมีรสหวำน ภำยในมีเมล็ดแบนขนำดเล็ก
่
จ ำนวนมำก
่
่
็
้
ประโยชน์ของตะขบ 1. ผลสุกมีรสหวำนและมีกลินหอม ใช้รับประทำนได้ เปนผลไม้พืนบ้ำนทีชื่นชอบของเด็ก ๆ
่
2. ตะขบเปนผลไม้ทีอุดมไปด้วยพลังงำน เส้นใยอำหำร แคลเซียม โพแทสเซียม และโซเดียม จำกกำรวิจัยพบว่ำตะขบสำมำรถชวยดูดซับ
็
่
่
คอเลสเตอรอล ลดควำมเสียงมะเร็งล ำไส้ และเส้นเลือดในสมองแตกได้ (ตะขบ 100 กรัม จะให้พลังงำน 97 กิโลแคลอรี, แคลเซียม 51.7 มิลลิกรัม
, โพแทสเซียม 773 มิลลิกรัม, โซเดียม 12.8 มิลลิกรัม) (นพ.สมยศ ดีรัศมี)
็
็
3. ผลตะขบเปนอำหำรของนกและสัตว์หลำยชนิด ถ้ำปลกไว้ริมฝั่งแม่น ้ำ เมือผลรวงลงก็จะเปนอำหำรของปลำด้วยเชนกัน
ู
่
่
่
ู
็
ู
่
4. ผลตะขบฝรั่งเปนทีนิยมรับประทำนมำกในเม็กซิโก ผลสำมำรถน ำไปแปรรปเปนแยมหรือไวน์ได้ และน ำใบไปแปรรปเปนชำ
็
็
็
้
5. เนือไม้ตะขบเปนไม้เนืออ่อน สำมำรถน ำมำใช้ในงำนชำงไม้ได้ ส่วนเปลือกใช้เปนแหล่งของเส้นใย
็
่
้
ที่มำ: https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=1625&code_db=610010&code_type=01